MỤC LỤC
Tưa miệng là gì và vì sao xảy ra?
Nguyên nhân gây bệnh tưa miệng là gì?
Bệnh tưa miệng có lây không?
Tưa miệng khi mang thai và giai đoạn cho con bú có nguy hiểm không?
Những yếu tố nguy cơ nào làm tăng khả năng mắc tưa miệng?
Triệu chứng điển hình của bệnh tưa miệng là gì?
Có những dạng tưa miệng nào thường gặp?
Tưa miệng có gây đau không?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Tưa miệng là tình trạng nhiễm nấm Candida albicans trong khoang miệng, xảy ra khi hệ vi sinh mất cân bằng, gây xuất hiện các mảng trắng hoặc đỏ kèm cảm giác đau rát. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch.
● Tưa miệng là nhiễm nấm Candida miệng, không phải lúc nào cũng nguy hiểm nhưng dễ tái phát.
● Mất cân bằng hệ vi sinh là yếu tố then chốt gây bệnh.
● Một số trường hợp có thể lan xuống thực quản nếu không điều trị đúng.
● Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh nền cần theo dõi chặt chẽ.
Tưa miệng là gì và vì sao xảy ra?
Tưa miệng, còn gọi là nấm Candida miệng, là một bệnh nhiễm trùng tại chỗ do nấm Candida albicans gây ra. Loại nấm men này vốn tồn tại với số lượng nhỏ trong miệng, đường tiêu hóa và da. Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, nấm phát triển quá mức và gây tổn thương niêm mạc miệng [1].
Nguyên nhân gây bệnh tưa miệng là gì?
Trong điều kiện bình thường, vi khuẩn có lợi kiểm soát sự phát triển của nấm Candida. Khi cơ chế này bị phá vỡ, nguy cơ tưa miệng tăng lên.
Các nguyên nhân thường gặp gồm:
● Sử dụng kháng sinh kéo dài làm giảm vi khuẩn có lợi.
● Dùng thuốc steroid hoặc thuốc tránh thai.
● Căng thẳng kéo dài khiến sức đề kháng suy giảm.
● Các bệnh lý nền như đái tháo đường, HIV/AIDS, ung thư hoặc đang hóa trị [2].
Bệnh tưa miệng có lây không?
Tưa miệng không được xếp vào nhóm bệnh lây truyền trực tiếp. Tuy nhiên, nấm Candida có thể truyền qua tiếp xúc với nước bọt, chẳng hạn khi hôn. Việc có xuất hiện bệnh hay không phụ thuộc nhiều vào hệ miễn dịch và các yếu tố nguy cơ cá nhân.
Tưa miệng khi mang thai và giai đoạn cho con bú có nguy hiểm không?
Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao hơn do sự thay đổi nội tiết tố tạo điều kiện cho nấm phát triển. Trong giai đoạn cho con bú, nấm Candida có thể xuất hiện đồng thời ở miệng trẻ và núm vú của mẹ.
Các biểu hiện thường gặp gồm:
● Núm vú đỏ, đau, nứt nẻ.
● Cảm giác rát hoặc đau nhói sâu trong ngực khi cho bú.
● Trẻ quấy khóc, bú kém do đau miệng.
Trong những trường hợp này, cả mẹ và bé cần được điều trị đồng thời để tránh lây nhiễm chéo [3].
Những yếu tố nguy cơ nào làm tăng khả năng mắc tưa miệng?
Tưa miệng thường gặp hơn ở những nhóm có yếu tố nguy cơ sau:
● Đái tháo đường không kiểm soát tốt.
● Đang hóa trị, xạ trị hoặc ghép tạng.
● Hút thuốc lá.
● Sử dụng răng giả nhưng vệ sinh không đúng cách.
● Trẻ sơ sinh và người cao tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc suy giảm.
Triệu chứng điển hình của bệnh tưa miệng là gì?
Biểu hiện lâm sàng của tưa miệng khá đa dạng, bao gồm:
● Mảng trắng hoặc đỏ ở lưỡi, má trong, lợi hoặc cổ họng.
● Cảm giác đau rát, nóng hoặc như có bông trong miệng.
● Nứt nẻ, viêm đỏ ở khóe miệng.
● Giảm hoặc mất vị giác, khó nuốt.
Trong trường hợp nặng, nấm có thể lan xuống thực quản, gây đau khi nuốt, nghẹn hoặc sốt nếu nhiễm trùng lan rộng [4].
Có những dạng tưa miệng nào thường gặp?
Tưa miệng được chia thành một số thể lâm sàng chính:
● Tưa miệng giả mạc (dạng trắng): Mảng trắng như bã đậu, có thể lau đi nhưng dễ chảy máu.
● Tưa miệng ban đỏ: Vùng niêm mạc đỏ, thường gặp ở người mang răng giả.
● Tưa miệng tăng sản: Mảng trắng dày, không thể lau sạch, hay gặp ở người suy giảm miễn dịch nặng [5].
Tưa miệng có gây đau không?
Nhiều trường hợp tưa miệng gây đau rát rõ rệt, đặc biệt khi ăn uống hoặc nuốt. Một số trường hợp khác có thể không đau nhiều nhưng vẫn có cảm giác khô miệng, khó chịu hoặc thay đổi vị giác.
Kết luận
Tưa miệng là bệnh nhiễm nấm phổ biến, phần lớn lành tính nhưng có thể gây khó chịu kéo dài nếu không được xử trí đúng. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ yếu tố nguy cơ và thăm khám y khoa khi cần thiết giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và an toàn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Pappas PG, et al. Clinical practice guideline for the management of candidiasis. Clinical Infectious Diseases. 2016.
Akpan A, Morgan R. Oral candidiasis. Postgraduate Medical Journal. 2002.
World Health Organization. Maternal and infant oral health. WHO. 2022.
Patil S, et al. Oral candidiasis: A review. Journal of Oral and Maxillofacial Pathology. 2015.
Neville BW, et al. Oral and Maxillofacial Pathology. Elsevier. 2020.
