Tưa miệng là một bệnh nhiễm trùng do nấm Candida albicans - một loại nấm men thường tồn tại trong miệng và các vùng khác trên cơ thể. Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, nấm này phát triển mạnh và gây ra các mảng trắng, mềm, đau rát trong khoang miệng. Bệnh còn được gọi là nấm candida miệng.
Tưa miệng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy yếu.
1. Nguyên nhân gây bệnh tưa miệng
Một lượng nhỏ nấm candida tồn tại tự nhiên trong miệng, đường tiêu hóa và da. Tuy nhiên, khi các vi khuẩn có lợi bị tiêu diệt hoặc giảm đi, nấm có thể phát triển quá mức và gây bệnh.
Một số yếu tố có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh bao gồm:
- Sử dụng thuốc kháng sinh kéo dài.
- Dùng thuốc tránh thai hoặc steroid.
- Căng thẳng kéo dài, khiến cơ thể suy yếu.
- Bệnh lý nền như HIV/AIDS, tiểu đường hoặc ung thư.
2. Bệnh tưa miệng có lây không?
Bệnh tưa miệng không trực tiếp lây từ người sang người, nhưng nấm candida có thể truyền qua tiếp xúc với nước bọt. Nếu bạn hôn người đang bị tưa miệng, nấm có thể lây sang bạn. Tuy nhiên, việc có mắc bệnh hay không còn phụ thuộc vào sức đề kháng và yếu tố nguy cơ cá nhân.
3. Bệnh tưa miệng khi mang thai
Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao bị tưa miệng do thay đổi nội tiết tố. Trẻ sơ sinh cũng dễ mắc bệnh hơn vì hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
Trong quá trình cho con bú, nấm có thể phát triển ở núm vú và miệng trẻ, gây ra:
- Núm vú đỏ, đau, nứt nẻ.
- Cảm giác rát hoặc đau nhói sâu trong ngực.
- Khó chịu khi cho con bú.
Cả mẹ và bé cần được điều trị cùng lúc để tránh lây nhiễm chéo.
4. Các yếu tố nguy cơ gây tưa miệng
Những người có một hoặc nhiều yếu tố sau đây dễ mắc bệnh hơn:
- Tiểu đường không kiểm soát.
- Hóa trị, xạ trị hoặc ghép tạng.
- Hút thuốc lá.
- Sử dụng răng giả không vệ sinh.
- Người già và trẻ sơ sinh.
5. Triệu chứng của bệnh tưa miệng
Các dấu hiệu phổ biến gồm:
- Các mảng trắng hoặc đỏ bên trong miệng, trên lưỡi hoặc cổ họng.
- Cảm giác rát, đau hoặc như có bông trong miệng.
- Nứt nẻ, viêm đỏ ở khóe miệng.
- Mất vị giác hoặc khó nuốt.
Ở những trường hợp nặng, nấm có thể lan xuống thực quản, gây:
- Đau khi nuốt, nghẹn, hoặc cảm giác thức ăn mắc ở cổ.
- Sốt nếu nhiễm trùng lan rộng.
6. Các dạng tưa miệng thường gặp
- Tưa miệng giả mạc (loại trắng): Xuất hiện các mảng kem trắng có thể lau đi nhưng dễ chảy máu.
- Tưa miệng ban đỏ (loại đỏ): Vùng viêm đỏ, thường gặp ở người mang răng giả.
- Tưa miệng tăng sản (candida dạng mảng bám): Mảng trắng dày, không thể lau sạch, thường gặp ở người nhiễm HIV.
7. Bệnh tưa miệng có gây đau không?
Nhiều trường hợp gây đau rát, khó chịu trong miệng, đặc biệt khi ăn hoặc nuốt. Một số người có thể không thấy đau nhưng vẫn có cảm giác khô rát hoặc miệng mất vị giác.
Lưu ý:
Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, bạn nên thăm khám bác sĩ để được điều trị đúng cách.
