MỤC LỤC
Rối loạn khớp thái dương hàm (TMD) là gì?
Khớp thái dương hàm có cấu trúc và chức năng như thế nào?
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp của TMD là gì?
Nguyên nhân nào gây rối loạn khớp thái dương hàm?
Khi nào nên thăm khám chuyên khoa?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Rối loạn khớp thái dương hàm (TMD) là tình trạng gây đau vùng hàm, tai và đầu do khớp hàm hoặc hệ cơ nhai hoạt động không đồng bộ. TMD thường bị nhầm với đau tai hoặc đau đầu, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được nhận diện sớm và chăm sóc đúng cách.
● TMD là rối loạn chức năng của khớp thái dương hàm và cơ nhai, thường gặp ở người trưởng thành trẻ.
● Triệu chứng phổ biến gồm đau hàm, đau tai, hạn chế há miệng và tiếng kêu khi cử động hàm.
● Nguyên nhân thường là đa yếu tố, bao gồm nghiến răng, lệch khớp cắn, chấn thương hoặc viêm khớp.
● Can thiệp sớm giúp giảm đau, ngăn tiến triển mạn tính và bảo tồn cấu trúc khớp hàm.
Rối loạn khớp thái dương hàm (TMD) là gì?
Rối loạn khớp thái dương hàm, còn gọi là Temporomandibular Disorders (TMD), là nhóm các tình trạng ảnh hưởng đến khớp nối giữa xương hàm dưới và nền sọ hoặc các cơ kiểm soát vận động hàm. Theo các nghiên cứu dịch tễ, khoảng 10 - 15% người trưởng thành có biểu hiện liên quan đến TMD, trong đó nữ giới có tỷ lệ cao hơn nam giới [1].
Khớp thái dương hàm có cấu trúc và chức năng như thế nào?
Khớp thái dương hàm là một trong những khớp phức tạp nhất của cơ thể vì vừa có chức năng bản lề, vừa có khả năng trượt. Bên trong khớp có đĩa sụn khớp đóng vai trò như bộ giảm chấn, giúp phân bố đều lực nhai và bảo vệ bề mặt xương. Khi đĩa sụn bị trượt hoặc tổn thương, chuyển động của hàm trở nên mất cân bằng, gây đau hoặc hạn chế vận động.
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp của TMD là gì?
Các biểu hiện lâm sàng của TMD có thể thay đổi từ nhẹ đến nặng, bao gồm:
● Đau một hoặc hai bên khớp hàm, tăng khi nhai hoặc nói nhiều.
● Đau lan lên tai, vùng thái dương, cổ hoặc vai.
● Căng cứng cơ hàm, khó há miệng hoặc cảm giác kẹt hàm.
● Cảm giác khớp cắn không đều khi cắn chặt răng.
● Tiếng “lách cách” hoặc “rắc” khi mở miệng; nếu không kèm đau, hiện tượng này có thể lành tính [2].
Nguyên nhân nào gây rối loạn khớp thái dương hàm?
TMD thường không do một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp:
● Trượt hoặc thoái hóa đĩa sụn khớp, làm thay đổi trục vận động của hàm.
● Chấn thương hàm hoặc vùng mặt, bao gồm trật khớp hoặc va đập mạnh.
● Lệch khớp cắn hoặc mất răng, khiến lực nhai phân bố không đồng đều.
● Nghiến răng (bruxism), đặc biệt khi căng thẳng, làm tăng áp lực lên khớp và cơ nhai.
● Các bệnh lý viêm khớp, như viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp [3].
Khi nào nên thăm khám chuyên khoa?
Việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt hoặc tai mũi họng được khuyến nghị khi:
● Đau hàm kéo dài, tăng dần hoặc tái phát nhiều lần.
● Khó há miệng, kẹt hàm hoặc giảm biên độ vận động hàm.
● Tiếng kêu khớp đi kèm đau hoặc lệch hàm rõ rệt.
● Triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp hoặc giấc ngủ.
Kết luận
Rối loạn khớp thái dương hàm là tình trạng phổ biến nhưng có thể kiểm soát tốt nếu được nhận diện và can thiệp sớm. Duy trì thói quen thư giãn cơ hàm, hạn chế nghiến răng và thăm khám định kỳ giúp bảo vệ chức năng khớp hàm và cải thiện chất lượng sống lâu dài.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
National Institute of Dental and Craniofacial Research. (2023). Temporomandibular Disorders (TMD).
Okeson JP. (2020). Management of Temporomandibular Disorders and Occlusion. Elsevier.
De Leeuw R, Klasser GD. (2018). Orofacial Pain: Guidelines for Assessment, Diagnosis, and Management. Quintessence Publishing.
