MỤC LỤC
Lẹo mắt và chắp có giống nhau không?
Lẹo mắt là gì và vì sao xuất hiện?
Chắp là gì và cơ chế hình thành ra sao?
Phân biệt lẹo mắt và chắp dựa trên dấu hiệu nào?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Lẹo mắt và chắp là hai tình trạng thường gặp ở mí mắt nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau: lẹo là nhiễm trùng cấp tính gây đau, còn chắp là tắc tuyến dầu mạn tính, thường không đau. Phân biệt đúng giúp xử trí hiệu quả và tránh biến chứng.
● Lẹo mắt là nhiễm trùng cấp, thường đau và đỏ rõ.
● Chắp là tổn thương không nhiễm trùng, tiến triển chậm và ít đau.
● Lẹo có thể chuyển thành chắp sau khi hết viêm.
● Không nên nặn cả lẹo lẫn chắp; cần khám chuyên khoa nếu kéo dài.
Lẹo mắt và chắp có giống nhau không?
Mặc dù đều gây sưng mí mắt và dễ khiến nhiều người nhầm lẫn, lẹo mắt và chắp khác nhau rõ rệt về cơ chế bệnh sinh. Lẹo là tình trạng viêm nhiễm do vi khuẩn, trong khi chắp là hậu quả của tắc nghẽn tuyến dầu kéo dài mà không có nhiễm trùng hoạt động [1].
Lẹo mắt là gì và vì sao xuất hiện?
Lẹo mắt (hordeolum) là một ổ viêm nhiễm cấp tính tại các tuyến dầu nhỏ hoặc nang lông mi, thường do vi khuẩn Staphylococcus aureus gây ra.
Biểu hiện thường gặp của lẹo mắt gồm:
● Sưng đỏ khu trú ở mí mắt, tiến triển nhanh.
● Đau rõ khi chạm, cảm giác nóng rát hoặc cộm mắt.
● Có thể xuất hiện đầu mủ nhỏ ở trung tâm tổn thương.
● Chảy nước mắt, khó mở mắt nếu sưng nhiều.
Lẹo có thể nằm ở mặt ngoài mí (dễ quan sát) hoặc mặt trong mí (khó phát hiện hơn).
Chắp là gì và cơ chế hình thành ra sao?
Chắp (chalazion) là một khối u viêm mạn tính do tắc nghẽn tuyến Meibomius, dẫn đến tích tụ chất bã mà không còn nhiễm trùng cấp.
Đặc điểm của chắp bao gồm:
● Không đau hoặc rất ít đau.
● Khối sưng tròn, rắn dần theo thời gian, có cảm giác “cao su” khi sờ.
● Da phía trên thường không đỏ.
● Có thể gây nặng mí hoặc mờ mắt nhẹ nếu khối chắp lớn và đè vào giác mạc.
Một số trường hợp, lẹo sau khi giảm viêm nhưng không dẫn lưu hoàn toàn sẽ tiến triển thành chắp [2].
Phân biệt lẹo mắt và chắp dựa trên dấu hiệu nào?
Việc phân biệt có thể dựa vào các đặc điểm lâm sàng sau:
Đặc điểm của lẹo mắt:
● Đau, đỏ, sưng rõ.
● Tiến triển nhanh trong vài ngày.
● Có dấu hiệu nhiễm trùng, đôi khi thấy mủ.
Đặc điểm của chắp:
● Không đau hoặc đau rất nhẹ.
● Phát triển chậm, kéo dài nhiều tuần.
● Không có mủ, không đỏ rõ.
● Khối chắc, tròn, di động dưới da mí.
Khi nào cần đi khám chuyên khoa mắt?
Nên thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
● Khối sưng không giảm sau 2 -3 tuần.
● Mí mắt sưng to, ảnh hưởng thị lực.
● Lẹo hoặc chắp tái phát nhiều lần cùng một vị trí.
● Đau nhiều, đỏ lan rộng hoặc nghi ngờ nhiễm trùng lan.
Bác sĩ có thể chỉ định thuốc tại chỗ, tiêm steroid nội tổn thương hoặc can thiệp phẫu thuật nhỏ tùy từng trường hợp [3].
Kết luận
Lẹo mắt và chắp là hai bệnh lý mí mắt phổ biến nhưng khác nhau về nguyên nhân và cách xử trí. Hiểu đúng bản chất từng tình trạng giúp chăm sóc mắt an toàn, hạn chế biến chứng và bảo tồn chức năng thị giác lâu dài.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
American Academy of Ophthalmology. (2023). Hordeolum and Chalazion.
McCulley JP, Shine WE. (2017). Blepharitis and meibomian gland dysfunction. Survey of Ophthalmology. PubMed.
World Health Organization (WHO). (2022). Guidelines on prevention and management of eye infections.
