MỤC LỤC
Nói mớ khi ngủ là gì?
Ai dễ nói mớ khi ngủ và vì sao?
Nguyên nhân nào gây nói mớ khi ngủ?
Nói mớ có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?
Làm sao để hạn chế nói mớ khi ngủ?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Nói mớ khi ngủ là hiện tượng phát ra lời nói hoặc âm thanh trong lúc ngủ, thường không nguy hiểm và không phải rối loạn tâm thần. Đa số trường hợp nói mớ là vô hại, chỉ cần theo dõi và cải thiện thói quen ngủ; tuy nhiên, một số ít có thể liên quan rối loạn giấc ngủ cần đánh giá y khoa.
● Nói mớ thuộc nhóm rối loạn hành vi khi ngủ (parasomnia), thường gặp ở trẻ em và giảm dần theo tuổi.
● Phần lớn không cần điều trị, chỉ cần ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng.
● Cần đi khám nếu nói mớ kèm hành vi bạo lực, mộng du, mất ngủ kéo dài hoặc làm gián đoạn giấc ngủ nghiêm trọng.
Nói mớ khi ngủ là gì?
Nói mớ là hành vi phát ra lời nói, tiếng rên hoặc la hét khi đang ngủ. Lời nói có thể rõ ràng hoặc mơ hồ, đôi khi vô nghĩa. Hiện tượng này thuộc nhóm parasomnia, có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của giấc ngủ và thường kéo dài ngắn, dưới 30 giây mỗi lần.
Ai dễ nói mớ khi ngủ và vì sao?
Nói mớ gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở trẻ em. Các nghiên cứu cho thấy:
● Khoảng 50% trẻ từ 3–10 tuổi từng nói mớ ít nhất một lần [1].
● Chỉ khoảng 5% người trưởng thành còn nói mớ thường xuyên [2].
● Nam và nữ có tỷ lệ tương đương.
Yếu tố di truyền có vai trò nhất định; người có cha mẹ từng nói mớ có nguy cơ cao hơn.
Nguyên nhân nào gây nói mớ khi ngủ?
Cơ chế chính xác chưa được xác định hoàn toàn, nhưng nhiều yếu tố được ghi nhận liên quan đến nói mớ:
● Căng thẳng tâm lý, lo âu, áp lực kéo dài.
● Thiếu ngủ, thay đổi múi giờ hoặc lịch sinh hoạt đột ngột.
● Sốt cao, mệt mỏi, suy nhược.
● Thuốc ảnh hưởng thần kinh trung ương như thuốc chống trầm cảm, thuốc ngủ [3].
● Rượu bia, chất kích thích.
● Rối loạn giấc ngủ khác như rối loạn hành vi giấc ngủ REM (RBD), kinh hoàng ban đêm, mộng du.
Nói mớ có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?
Trong đa số trường hợp, nói mớ không gây hại và không phản ánh tính cách hay suy nghĩ thật khi tỉnh táo. Tuy nhiên, cần lưu ý thăm khám chuyên khoa giấc ngủ nếu:
● Nói mớ tăng tần suất, kéo dài nhiều tháng.
● Đi kèm la hét dữ dội, đập tay chân, hành vi nguy hiểm.
● Gây mất ngủ mạn tính cho bản thân hoặc người ngủ cùng.
● Kèm dấu hiệu lo âu, trầm cảm hoặc rối loạn tâm lý đáng kể [4].
Làm sao để hạn chế nói mớ khi ngủ?
Các biện pháp không dùng thuốc thường mang lại hiệu quả tốt:
● Duy trì giờ ngủ - thức cố định, ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi đêm.
● Hạn chế caffeine, rượu bia ít nhất 6 giờ trước khi ngủ.
● Giữ phòng ngủ yên tĩnh, tối, thoáng mát.
● Tránh sử dụng điện thoại, tivi trước ngủ 30 phút.
● Tập thể dục nhẹ nhàng, thư giãn trước khi ngủ.
Kết luận
Thực tế, đa phần chỉ cần điều chỉnh giấc ngủ và giảm căng thẳng đã có thể cải thiện giấc ngủ và giảm thiểu tần suất nói mớ. Chỉ nên can thiệp chuyên sâu khi có kèm hành vi nguy hiểm hoặc rối loạn giấc ngủ khác.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Petit D, et al. (2015). Sleep talking in children and adults. Sleep Medicine Reviews.
American Academy of Sleep Medicine. (2022). Parasomnias overview.
Schenck CH, et al. (2013). Parasomnias and antidepressant use. PubMed.
World Health Organization (WHO). (2021). Sleep disorders and mental health.
