Bạn có bao giờ nghe thấy ai đó đang nói chuyện, cười, thậm chí la hét trong khi ngủ chưa? Hiện tượng này được gọi là nói mớ hay nói trong lúc ngủ, là một trong những rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất. Mặc dù nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng trong phần lớn trường hợp, nói mớ hoàn toàn vô hại và không cần điều trị.
1. Nói mớ là gì?
Nói mớ là hành vi phát ra lời nói trong khi đang ngủ, có thể là những âm thanh rời rạc, những câu ngắn hoặc thậm chí là những đoạn hội thoại rõ ràng. Đây là một rối loạn giấc ngủ giả (parasomnia) – tức là hành vi bất thường xảy ra trong khi ngủ nhưng không gây hại cho sức khỏe.
Thông thường, mỗi lần nói mớ chỉ kéo dài dưới 30 giây, song có thể xuất hiện nhiều lần trong một đêm. Một số người chỉ lẩm bẩm không rõ tiếng, trong khi người khác lại nói to, rõ ràng hoặc thậm chí hét lên.
2. Ai dễ nói mớ khi ngủ?
Hiện tượng nói trong lúc ngủ rất phổ biến ở trẻ em và có thể giảm dần khi trưởng thành.
- Khoảng 50% trẻ em từ 3 đến 10 tuổi từng nói mớ ít nhất một lần.
- Ở người trưởng thành, chỉ khoảng 5% vẫn còn nói mớ thường xuyên.
- Cả nam và nữ đều có khả năng bị nói mớ như nhau.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cho rằng yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu cha mẹ từng nói mớ, con cái có khả năng cao cũng gặp tình trạng tương tự.
3. Nguyên nhân gây nói mớ
Dù chưa được xác định hoàn toàn, nói mớ có thể xuất hiện do nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
- Căng thẳng tâm lý hoặc lo âu kéo dài.
- Thiếu ngủ hoặc thay đổi lịch ngủ đột ngột.
- Sốt cao hoặc mệt mỏi quá mức.
- Tác dụng phụ của thuốc như thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc ngủ.
- Rối loạn tâm thần hoặc lạm dụng chất kích thích.
- Yếu tố di truyền trong gia đình.
Ngoài ra, nói mớ cũng có thể liên quan đến các rối loạn giấc ngủ khác như:
- Rối loạn hành vi giấc ngủ REM (RBD): người bệnh có thể la hét, đập tay, đá chân hoặc hành động theo nội dung giấc mơ.
- Chứng kinh hoàng ban đêm: thường gặp ở trẻ em, khiến trẻ đột ngột la hét, khóc và không thể đánh thức trong vài phút.
- Mộng du hoặc rối loạn ăn uống khi ngủ, khi người bệnh thực hiện các hành động phức tạp trong trạng thái vô thức.
4. Triệu chứng nói mớ khi ngủ
Thực tế, hầu hết người nói mớ không biết mình đã nói cho đến khi được người khác kể lại.
Một số đặc điểm thường gặp gồm:
- Nói trong khi ngủ, có thể là lời nói, tiếng rên, hoặc la hét.
- Lời nói có thể rõ ràng hoặc mơ hồ, thậm chí vô nghĩa.
- Có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của giấc ngủ, không chỉ trong lúc mơ.
- Ở trẻ em, nói mớ đôi khi đi kèm mộng du hoặc sợ hãi ban đêm.
5. Nói mớ có nguy hiểm không?
Trong hầu hết trường hợp, nói mớ không gây hại và không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu tần suất nói mớ tăng cao bất thường, hoặc đi kèm các triệu chứng như la hét, đập tay chân, mộng du, mất ngủ kéo dài, thì có thể liên quan đến rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng hơn.
Ngoài ra, nếu người nói mớ có nội dung dữ dội, xúc phạm hoặc bạo lực, điều đó không phản ánh suy nghĩ thật của họ khi tỉnh táo. Đây chỉ là phản ứng vô thức trong quá trình não hoạt động lúc ngủ.
6. Khi nào cần gặp bác sĩ?
Hãy đưa người thân đi khám nếu có những dấu hiệu sau:
- Nói mớ kèm hành vi bạo lực hoặc nguy hiểm khi ngủ.
- Làm phiền giấc ngủ của người khác trong thời gian dài.
- Nói mớ đi kèm rối loạn giấc ngủ khác như mộng du hoặc mất ngủ mạn tính.
- Có dấu hiệu rối loạn tâm lý hoặc lo âu nghiêm trọng.
Kết luận:
Nói trong lúc ngủ là hiện tượng phổ biến và thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên hoặc gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ để được tư vấn điều trị hiệu quả.
