MỤC LỤC
Ngất xỉu là gì và cơ chế xảy ra như thế nào?
Các triệu chứng thường gặp trước và trong cơn ngất xỉu
Khi nào ngất xỉu trở thành dấu hiệu nguy hiểm?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Ngất xỉu là tình trạng mất ý thức thoáng qua do não bộ thiếu oxy tạm thời. Đây có thể là phản ứng lành tính của cơ thể, nhưng trong một số trường hợp, ngất xỉu là dấu hiệu cảnh báo các rối loạn tim mạch hoặc thần kinh cần được đánh giá y khoa sớm.
● Ngất xỉu xảy ra do giảm tưới máu não tạm thời, thường hồi phục nhanh.
● Triệu chứng báo trước khá đa dạng, từ chóng mặt đến rối loạn thị giác và buồn nôn.
● Không phải mọi cơn ngất đều lành tính, đặc biệt nếu xảy ra đột ngột hoặc khi gắng sức.
● Đánh giá nguyên nhân sớm giúp loại trừ các bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn.
Ngất xỉu là gì và cơ chế xảy ra như thế nào?
Ngất xỉu (syncope) là tình trạng mất ý thức tạm thời, khởi phát nhanh và hồi phục hoàn toàn, nguyên nhân chủ yếu do giảm lưu lượng máu và oxy lên não trong thời gian ngắn. Cơ chế này có thể liên quan đến tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, phản xạ thần kinh quá mức hoặc các bệnh lý tim mạch - thần kinh tiềm ẩn [1].
Các triệu chứng thường gặp trước và trong cơn ngất xỉu
Triệu chứng có thể xuất hiện vài giây đến vài phút trước khi mất ý thức, giúp nhận biết sớm nguy cơ ngất.
● Triệu chứng thần kinh - cảm giác
- Chóng mặt, cảm giác quay cuồng
- Yếu cơ, khó giữ thăng bằng
- Đau đầu hoặc cảm giác nặng, áp lực trong đầu
- Cảm giác căn phòng đang chuyển động
- Ù tai hoặc giảm thính lực thoáng qua
● Rối loạn thị giác
- Nhìn mờ
- Thấy các đốm sáng hoặc tối sầm trước mắt
● Triệu chứng thực vật
- Đổ mồ hôi nhiều
- Buồn nôn hoặc nôn
- Da nhợt nhạt, xanh xao
● Biểu hiện khác
- Ngứa ran hoặc tê quanh môi, đầu ngón tay
- Khó thở, cảm giác hụt hơi
- Tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ (hiếm gặp, cần phân biệt với cơn co giật)
Khi nào ngất xỉu trở thành dấu hiệu nguy hiểm?
Không nên xem nhẹ ngất xỉu trong các tình huống sau, vì có thể liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng:
● Ngất không rõ nguyên nhân, xảy ra lần đầu.
● Ngất xảy ra khi gắng sức, tập thể dục hoặc kèm theo tim đập nhanh, không đều.
● Có tiền sử gia đình ngất tái phát, rối loạn nhịp tim hoặc đột tử sớm.
● Ngất kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt hoặc rối loạn ý thức kéo dài.
Trong các trường hợp này, cần được đánh giá y khoa khẩn cấp để loại trừ nguyên nhân tim mạch hoặc thần kinh nguy hiểm [2].
Kết luận
Ngất xỉu là tình trạng thường gặp nhưng không phải lúc nào cũng lành tính. Tuy nhiên, ngất xảy ra khi đang vận động hoặc kèm hồi hộp, đau ngực luôn là dấu hiệu cần được kiểm tra tim mạch sớm, tránh bỏ sót nguyên nhân nghiêm trọng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Shen WK et al. (2017). 2017 ACC/AHA/HRS Guideline for the Evaluation and Management of Patients With Syncope. Circulation.
World Health Organization (WHO). (2023). Cardiovascular diseases: Syncope and sudden cardiac death.
