MỤC LỤC
Có phải ai cũng cần dùng thực phẩm bổ sung?
Những trường hợp nào nên cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung?
Thực phẩm bổ sung có thể gây hại nếu dùng sai cách không?
Góc nhìn chuyên gia
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Không phải ai cũng cần dùng thực phẩm bổ sung nếu đang có sức khỏe tốt và chế độ ăn cân bằng. Việc bổ sung chỉ thực sự cần thiết trong một số nhóm đối tượng đặc biệt, khi cơ thể có nguy cơ thiếu hụt vi chất hoặc khả năng hấp thu bị suy giảm.
● Phần lớn người khỏe mạnh có thể đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng từ chế độ ăn hằng ngày.
● Một số nhóm đặc biệt có nguy cơ thiếu vitamin và khoáng chất cần được tư vấn bổ sung.
● Thực phẩm bổ sung không thay thế hoàn toàn chế độ ăn lành mạnh.
● Dùng sai loại hoặc sai liều có thể gây dư thừa vi chất và ảnh hưởng sức khỏe.
Có phải ai cũng cần dùng thực phẩm bổ sung?
Trên thực tế, đa số người trưởng thành khỏe mạnh, không mắc bệnh mạn tính và duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối sẽ không cần dùng thêm thực phẩm bổ sung. Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy, phần lớn vitamin và khoáng chất cần thiết có thể được cung cấp đầy đủ thông qua thực phẩm tự nhiên như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thịt, cá và sữa [1].
Theo chuyên gia dinh dưỡng Jerlyn Jones (Viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn kiêng Hoa Kỳ), việc sử dụng thực phẩm bổ sung chỉ nên được cân nhắc khi có bằng chứng thiếu hụt dinh dưỡng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, và cần có sự tư vấn của nhân viên y tế [2].
Những trường hợp nào nên cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung?
Một số đối tượng có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt hoặc khả năng hấp thu kém có thể cần bổ sung vitamin và khoáng chất, bao gồm:
● Phụ nữ đang hoặc chuẩn bị mang thai: Nhu cầu sắt và axit folic tăng cao. Axit folic đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi [3]. Vitamin tổng hợp dành riêng cho thai kỳ thường được khuyến nghị trong giai đoạn này.
● Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Một số trường hợp cần bổ sung vitamin D hoặc sắt, đặc biệt khi chế độ ăn hoặc việc phơi nắng không đáp ứng đủ nhu cầu sinh lý [4].
● Người ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc có chế độ ăn hạn chế: Người ăn chay trường, người dị ứng sữa hoặc loại trừ nhiều nhóm thực phẩm có nguy cơ thiếu vitamin B12, canxi, sắt và kẽm.
● Người trên 50 tuổi: Khả năng hấp thu vitamin D và vitamin B12 giảm dần theo tuổi, làm tăng nguy cơ loãng xương và rối loạn thần kinh nếu không được bổ sung hợp lý [5].
● Người đã phẫu thuật dạ dày hoặc ruột: Các can thiệp ngoại khoa có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu vi chất, khiến việc bổ sung trở nên cần thiết.
● Người mắc bệnh lý đặc biệt: Các bệnh như viêm ruột mạn tính (Crohn, viêm loét đại tràng), bệnh celiac, xơ nang, bệnh gan, ung thư hoặc rối loạn tự miễn (ví dụ thiếu máu ác tính) có thể làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng [6].
● Người hấp thu kém vitamin D hoặc một số vi chất khác: Trường hợp này thường gặp ở người ít tiếp xúc ánh nắng hoặc có rối loạn chuyển hóa.
Thực phẩm bổ sung có thể gây hại nếu dùng sai cách không?
Thực phẩm bổ sung không hoàn toàn “vô hại” nếu sử dụng không đúng chỉ định. Việc tự ý dùng kéo dài hoặc dùng liều cao có thể dẫn đến dư thừa vitamin tan trong dầu như A, D, E, K, làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận hoặc ảnh hưởng tim mạch [7].
Vì vậy, trước khi bổ sung bất kỳ loại vitamin hay khoáng chất nào, cần được đánh giá tình trạng dinh dưỡng và tư vấn về loại, liều lượng cũng như thời gian sử dụng phù hợp.
Kết luận
Thực phẩm bổ sung không dành cho tất cả mọi người. Với đa số người khỏe mạnh, chế độ ăn cân đối vẫn là nền tảng quan trọng nhất để duy trì sức khỏe. Việc bổ sung chỉ nên thực hiện khi có chỉ định phù hợp, nhằm hỗ trợ cơ thể trong những giai đoạn hoặc tình trạng đặc biệt.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Harvard T.H. Chan School of Public Health. (2022). Vitamins and Minerals.
Academy of Nutrition and Dietetics. (2021). Position on Dietary Supplements.
World Health Organization. (2023). Guideline: Daily iron and folic acid supplementation in pregnant women.
American Academy of Pediatrics. (2022). Vitamin D supplementation for infants and children.
National Institutes of Health (NIH). (2023). Vitamin B12 Fact Sheet for Health Professionals.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2022). Malabsorption Syndromes.
Nature Reviews Endocrinology. (2020). Risks associated with excessive vitamin intake.
