MỤC LỤC
Đau dây thần kinh chẩm là gì?
Triệu chứng đặc trưng của đau dây thần kinh chẩm
Đau dây thần kinh chẩm khác gì so với đau nửa đầu?
Cơn đau dây thần kinh chẩm kéo dài bao lâu?
Nguyên nhân nào gây đau dây thần kinh chẩm?
Khi nào cần đi khám bác sĩ chuyên khoa?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Đau dây thần kinh chẩm là nguyên nhân thường bị bỏ sót ở những trường hợp đau đầu kéo dài phía sau gáy, dễ nhầm với đau nửa đầu hoặc đau đầu căng thẳng. Nhận diện đúng tình trạng này giúp điều trị hiệu quả và hạn chế nguy cơ tiến triển mạn tính.
● Đau dây thần kinh chẩm gây đau nhói, như điện giật, thường khởi phát từ gáy lan lên da đầu.
● Triệu chứng có thể giống đau nửa đầu nhưng cơ chế bệnh sinh và điều trị hoàn toàn khác.
● Đau tái phát nhiều lần hoặc tăng khi chạm nhẹ vùng chẩm cần được thăm khám chuyên khoa thần kinh.
Đau dây thần kinh chẩm là gì?
Đau dây thần kinh chẩm xảy ra khi các dây thần kinh chẩm lớn, chẩm bé hoặc chẩm thứ ba – chạy từ vùng cổ trên lên da đầu - bị viêm, kích thích hoặc chèn ép. Biểu hiện điển hình là đau nhói, đau như điện giật hoặc cảm giác bỏng rát ở vùng sau đầu, gáy hoặc đáy hộp sọ [1]. Do triệu chứng có thể lan lên đỉnh đầu hoặc sau mắt, tình trạng này thường bị chẩn đoán nhầm với đau nửa đầu hoặc đau đầu căng thẳng.
Triệu chứng đặc trưng của đau dây thần kinh chẩm
Các biểu hiện thường gặp bao gồm:
● Đau dữ dội, đau nhói từng cơn như điện giật ở phía sau đầu hoặc cổ
● Đau lan từ gáy lên đỉnh đầu hoặc da đầu, có thể một hoặc hai bên
● Đau sau mắt, đôi khi kèm nhạy cảm với ánh sáng
● Da đầu nhạy cảm, đau khi chạm nhẹ, chải tóc hoặc gối đầu
● Đau tăng khi xoay, cúi hoặc nghiêng cổ
● Có thể kèm tê hoặc đau sau tai
Cơn đau thường khởi phát từ vùng chẩm, chỉ cần kích thích nhẹ cũng có thể làm triệu chứng tăng rõ rệt.
Đau dây thần kinh chẩm khác gì so với đau nửa đầu?
Mặc dù có biểu hiện tương tự, hai tình trạng này khác nhau về cơ chế bệnh sinh:
● Đau dây thần kinh chẩm: liên quan đến viêm hoặc chèn ép dây thần kinh, đau nhói, điện giật, thường không kèm buồn nôn
● Đau nửa đầu: liên quan đến rối loạn dẫn truyền thần kinh trung ương, thường kèm buồn nôn, sợ ánh sáng và âm thanh
Ngoài ra, đau dây thần kinh chẩm thường khu trú phía sau đầu, trong khi đau nửa đầu có thể lan rộng ra trán và thái dương [2].
Cơn đau dây thần kinh chẩm kéo dài bao lâu?
Thời gian đau rất thay đổi, có thể chỉ vài giây đến vài phút, nhưng cũng có trường hợp đau kéo dài hàng giờ hoặc tái phát nhiều lần trong ngày. Nếu không được điều trị đúng, tình trạng này có thể trở nên mạn tính và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày [3].
Nguyên nhân nào gây đau dây thần kinh chẩm?
Nguyên nhân chủ yếu là tình trạng chèn ép hoặc kích thích dây thần kinh chẩm, thường liên quan đến:
● Căng cơ cổ gáy kéo dài
● Chấn thương vùng đầu hoặc cổ
● Thoái hóa cột sống cổ, viêm khớp cổ
● Thoát vị đĩa đệm cổ
● Khối u vùng cổ hoặc tủy sống
● Viêm mạch máu, nhiễm trùng
● Một số bệnh chuyển hóa như gout hoặc đái tháo đường
Trong một số trường hợp, không xác định được nguyên nhân cụ thể nhưng vẫn có thể kiểm soát triệu chứng nếu điều trị đúng hướng [4].
Khi nào cần đi khám bác sĩ chuyên khoa?
Nên thăm khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
● Đau nhói thường xuyên phía sau đầu hoặc lan lên da đầu
● Đau tăng khi chạm nhẹ hoặc cử động cổ
● Đau không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường
● Đau kéo dài hoặc tái phát nhiều lần trong tháng
Bác sĩ chuyên khoa thần kinh có thể chỉ định chụp MRI, CT hoặc các xét nghiệm cần thiết để loại trừ nguyên nhân nguy hiểm và xác định chính xác chẩn đoán.
Kết luận
Nhiều trường hợp đau đầu kéo dài phía sau gáy được điều trị như đau nửa đầu nhưng không cải thiện. Chẩn đoán đúng giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và tránh kéo dài tình trạng mạn tính.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Choi I, Jeon SR. Neuralgias of the head: occipital neuralgia. J Korean Med Sci. 2016.
Headache Classification Committee of the International Headache Society. ICHD-3. Cephalalgia. 2018.
Levin M. Nerve blocks in the treatment of headache. Neurotherapeutics. 2010.
World Health Organization. Neurological disorders: public health challenges. WHO; 2022.
