MỤC LỤC
Nói mớ khi ngủ có phải là rối loạn tâm thần không?
Vì sao nói mớ xảy ra khi ngủ?
Làm sao để hạn chế nói mớ khi ngủ hiệu quả?
Khi nào nói mớ cần được thăm khám y khoa?
Ứng phó thế nào khi sống cùng người hay nói mớ?
Phát ra âm thanh khi ngủ có giống nói mớ không?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Nói mớ khi ngủ là hiện tượng phổ biến và thường không nguy hiểm, đa số không liên quan đến rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nói mớ kéo dài hoặc kèm biểu hiện bất thường có thể phản ánh rối loạn giấc ngủ cần được đánh giá y khoa.
● Nói mớ khi ngủ thường là hiện tượng sinh lý lành tính.
● Căng thẳng, thiếu ngủ và rối loạn nhịp sinh học là yếu tố thường gặp.
● Phần lớn không cần điều trị y tế.
● Cần thăm khám khi nói mớ đi kèm hành vi bất thường trong lúc ngủ.
Nói mớ khi ngủ có phải là rối loạn tâm thần không?
Nói mớ khi ngủ (sleep talking) không được xếp vào nhóm rối loạn tâm thần. Phần lớn người nói mớ hoàn toàn khỏe mạnh về mặt tâm lý. Đây là một dạng rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ (parasomnia), thường xảy ra trong giai đoạn ngủ nông hoặc khi chuyển pha giấc ngủ [1].
Tuy nhiên, các rối loạn tâm thần hoặc lo âu kéo dài có thể làm giấc ngủ kém chất lượng, gián tiếp làm tăng tần suất nói mớ.
Vì sao nói mớ xảy ra khi ngủ?
Nguyên nhân chính xác của nói mớ chưa được xác định rõ, nhưng nhiều yếu tố được ghi nhận có liên quan:
● Căng thẳng tâm lý, lo âu hoặc áp lực kéo dài.
● Thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc.
● Thay đổi múi giờ, lịch sinh hoạt thất thường.
● Sốt, bệnh cấp tính hoặc sử dụng rượu bia, caffeine.
● Yếu tố di truyền trong một số gia đình [2].
Làm sao để hạn chế nói mớ khi ngủ hiệu quả?
Việc cải thiện vệ sinh giấc ngủ đóng vai trò quan trọng nhất trong kiểm soát nói mớ:
● Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày.
● Ngủ đủ giấc, trung bình 7 - 8 giờ mỗi đêm.
● Tránh caffeine và rượu bia ít nhất 6 giờ trước khi ngủ.
● Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu.
● Ngừng sử dụng thiết bị điện tử tối thiểu 30 phút trước khi ngủ.
● Tập thể dục nhẹ nhàng đều đặn để cải thiện chất lượng giấc ngủ [3].
Khi nào nói mớ cần được thăm khám y khoa?
Nói mớ đơn thuần thường không đáng lo. Tuy nhiên, nên trao đổi với bác sĩ khi tình trạng này:
● Xảy ra thường xuyên, kéo dài nhiều tháng.
● Đi kèm mộng du, la hét, cử động mạnh hoặc hành vi nguy hiểm.
● Gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ của bản thân hoặc người ngủ cùng.
Những biểu hiện này có thể liên quan đến các rối loạn giấc ngủ khác như rối loạn hành vi giấc ngủ REM [4].
Ứng phó thế nào khi sống cùng người hay nói mớ?
Khi sống cùng người nói mớ, việc hỗ trợ xây dựng thói quen ngủ lành mạnh là rất quan trọng:
● Khuyến khích thư giãn trước khi ngủ, hạn chế căng thẳng.
● Tránh phản ứng hoặc đánh thức đột ngột khi người kia nói mớ.
● Sử dụng nút tai hoặc điều chỉnh không gian ngủ nếu cần.
Trong trường hợp ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt chung, cả hai nên cùng đến khám chuyên khoa giấc ngủ để được tư vấn phù hợp.
Phát ra âm thanh khi ngủ có giống nói mớ không?
Không phải mọi âm thanh khi ngủ đều là nói mớ. Rên rỉ kéo dài trong lúc ngủ có thể là catathrenia – một rối loạn hô hấp khi ngủ xảy ra trong thì thở ra. Catathrenia thường xuất hiện nhiều đêm liên tiếp và khác với nói mớ về cơ chế sinh lý [5].
Trong các trường hợp ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp như dụng cụ hỗ trợ miệng, máy CPAP hoặc can thiệp đường hô hấp nếu có bất thường cấu trúc.
Kết luận
Nói mớ khi ngủ là hiện tượng phổ biến và thường vô hại. Việc cải thiện thói quen ngủ, kiểm soát căng thẳng và duy trì lối sống lành mạnh giúp giảm đáng kể tình trạng này. Khi nói mớ kéo dài hoặc kèm các biểu hiện bất thường, thăm khám chuyên khoa là cần thiết để đảm bảo giấc ngủ an toàn và chất lượng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders. 2014.
Ohayon MM, et al. Prevalence and comorbidity of sleep talking. Sleep. 2012.
National Institutes of Health. Sleep hygiene recommendations. NIH. 2021.
Howell MJ. Parasomnias: An updated review. Neurotherapeutics. 2012.
Vetrugno R, et al. Catathrenia (sleep-related groaning). Sleep Medicine Reviews. 2010.
