MỤC LỤC
Sốt là gì và vì sao cơ thể lại bị sốt?
Co giật do sốt ở trẻ nhỏ có nguy hiểm không?
Khi nào cần gọi bác sĩ ngay với trẻ sơ sinh?
Trẻ em bị sốt khi nào cần đi khám?
Người lớn bị sốt khi nào không nên chần chừ?
Cách chăm sóc và theo dõi người bị sốt an toàn
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại nhiễm trùng, nhưng trong một số trường hợp, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh, sốt có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng cần can thiệp y tế sớm.
● Sốt thường là cơ chế bảo vệ, không phải lúc nào cũng nguy hiểm.
● Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần được theo dõi sát khi có sốt.
● Co giật do sốt đa số lành tính nhưng vẫn cần đánh giá y khoa lần đầu.
● Nhận biết dấu hiệu cảnh báo giúp can thiệp kịp thời và an toàn.
Sốt là gì và vì sao cơ thể lại bị sốt?
Nhiệt độ cơ thể bình thường dao động khoảng 36,5 - 37,5 độ C. Khi có nhiễm virus, vi khuẩn hoặc phản ứng viêm, vùng dưới đồi trong não sẽ điều chỉnh “điểm đặt” nhiệt độ lên cao hơn nhằm ức chế sự phát triển của tác nhân gây bệnh [1]. Vì vậy, sốt là một phản ứng sinh lý có lợi, dù có thể gây mệt mỏi và khó chịu.
Co giật do sốt ở trẻ nhỏ có nguy hiểm không?
Khoảng 2–5% trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi có thể gặp co giật do sốt cao [2].
Các biểu hiện thường gặp gồm:
● Mất ý thức thoáng qua, mắt trợn ngược.
● Co cứng hoặc giật toàn thân trong thời gian ngắn, thường dưới 1 phút.
● Sau cơn, trẻ mệt và buồn ngủ.
Phần lớn các cơn co giật do sốt không gây tổn thương não và không để lại di chứng lâu dài. Tuy nhiên, cơn co giật lần đầu vẫn cần được thăm khám để loại trừ các nguyên nhân thần kinh khác.
Khi nào cần gọi bác sĩ ngay với trẻ sơ sinh?
Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, nên mọi thay đổi thân nhiệt đều cần được đánh giá cẩn trọng.
Cần liên hệ bác sĩ ngay khi:
● Trẻ sốt từ 38,4 độ C trở lên.
● Xuất hiện co giật, dù chỉ một lần.
● Cơn co giật kéo dài trên 5 phút.
Ngoài ra, nhiệt độ thấp bất thường dưới 37,7 độ C cũng có thể là dấu hiệu nhiễm trùng nặng, đặc biệt ở trẻ sinh non [3].
Trẻ em bị sốt khi nào cần đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
● Sốt trên 39 độ C hoặc kéo dài nhiều ngày không giảm.
● Nhiệt độ không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt đúng liều.
● Sốt cao sau tiêm vắc-xin và không cải thiện.
● Trẻ buồn ngủ bất thường, bỏ ăn, uống ít hoặc tiểu ít.
● Co giật lần đầu hoặc co giật kéo dài trên 5 phút.
Người lớn bị sốt khi nào không nên chần chừ?
Ở người trưởng thành, sốt nhẹ thường tự khỏi. Tuy nhiên, cần đi khám hoặc đến cơ sở y tế nếu:
● Sốt trên 39 độ C và kéo dài trên 48 giờ.
● Sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
● Có dấu hiệu mất nước, nôn ói nhiều hoặc tiểu ít.
● Sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng cổ, phát ban, lú lẫn.
● Nhiệt độ cơ thể vượt 40,5 độ C [4].
Cách chăm sóc và theo dõi người bị sốt an toàn
Một số nguyên tắc chăm sóc quan trọng gồm:
● Bổ sung đủ nước để phòng mất nước.
● Nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, không đắp quá nhiều chăn.
● Dùng thuốc hạ sốt đúng liều, không tự ý phối hợp nhiều loại.
● Theo dõi nhiệt độ và các triệu chứng đi kèm để phát hiện sớm bất thường.
Kết luận
Sốt là phản ứng sinh lý có lợi của cơ thể, nhưng không nên chủ quan khi sốt đi kèm các dấu hiệu bất thường, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Việc quan sát kỹ, chăm sóc đúng cách và tìm đến hỗ trợ y tế kịp thời là chìa khóa bảo vệ sức khỏe an toàn cho cả gia đình.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Mackowiak PA. (1998). Concepts of fever. Archives of Internal Medicine.
American Academy of Pediatrics. (2011). Febrile seizures: Clinical practice guideline.
World Health Organization. (2014). Managing possible serious bacterial infection in young infants.
Merck Manual Professional Version. (2023). Fever in adults.
