Tác giả: Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ | Cập nhật lần cuối: 02/02/2026
(Xem hồ sơ khoa học ORCID của tác giả tại cuối bài)
MỤC LỤC
Chế độ ăn Ketogenic (Keto) có nguồn gốc từ đâu trong y học?
Cơ chế hoạt động của chế độ ăn Keto là gì?
Chế độ ăn Ketogenic đã được ứng dụng như thế nào trong y học hiện đại?
Keto có thực sự phù hợp để giảm cân lâu dài không?
Lời khuyên từ chuyên gia
Tài liệu tham khảo
Chế độ ăn Ketogenic (Keto) là một liệu pháp dinh dưỡng y khoa được phát triển từ những năm 1920 để điều trị động kinh kháng thuốc, không phải là một xu hướng giảm cân mới xuất hiện gần đây. Việc hiểu đúng bản chất y học của Keto giúp tránh áp dụng sai và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe.
● Keto có nguồn gốc từ y học lâm sàng, ban đầu dùng trong điều trị động kinh kháng thuốc.
● Cơ chế chính của Keto là đưa cơ thể vào trạng thái ketosis, sử dụng chất béo làm nguồn năng lượng chính.
● Hiệu quả giảm cân chỉ là ứng dụng thứ phát, không phải mục tiêu ban đầu của chế độ ăn này.
● Việc áp dụng Keto kéo dài cần được giám sát chuyên môn để hạn chế tác dụng không mong muốn.
Chế độ ăn Ketogenic (Keto) có nguồn gốc từ đâu trong y học?
Chế độ ăn Ketogenic được phát triển vào đầu những năm 1920 bởi Tiến sĩ Russell Wilder tại Bệnh viện Mayo (Hoa Kỳ). Mục tiêu ban đầu của chế độ ăn này là hỗ trợ điều trị động kinh kháng thuốc ở trẻ em, trong bối cảnh các lựa chọn điều trị dược lý khi đó còn hạn chế.
Phát hiện của Wilder dựa trên quan sát rằng nhịn ăn có thể làm giảm tần suất cơn co giật, nhưng không thể áp dụng lâu dài. Từ đó, ông tìm cách mô phỏng trạng thái sinh lý của nhịn ăn thông qua dinh dưỡng, đặt nền móng cho chế độ ăn Ketogenic [1].
Cơ chế hoạt động của chế độ ăn Keto là gì?
Chế độ ăn Ketogenic cổ điển được xây dựng với:
● Khoảng 90% tổng năng lượng đến từ chất béo.
● Lượng carbohydrate rất thấp.
● Protein ở mức vừa phải.
Cấu trúc này buộc cơ thể chuyển sang trạng thái ketosis, trong đó:
● Glucose không còn là nguồn năng lượng chính.
● Gan sản xuất thể ketone từ acid béo.
● Não và các mô sử dụng ketone thay cho glucose.
Về mặt sinh học, trạng thái này mô phỏng chuyển hóa khi nhịn ăn, từ đó góp phần làm giảm hoạt động co giật ở một số nhóm động kinh nhất định [2].
Chế độ ăn Ketogenic đã được ứng dụng như thế nào trong y học hiện đại?
Trong suốt thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, Keto tiếp tục được nghiên cứu và ứng dụng, đặc biệt trong:
● Động kinh kháng thuốc ở trẻ em và một số người trưởng thành.
● Một số rối loạn chuyển hóa hiếm gặp.
Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn Ketogenic có thể giúp giảm đáng kể tần suất và mức độ nặng của cơn co giật ở nhóm không đáp ứng tốt với thuốc chống động kinh [3].
Bên cạnh đó, Keto cũng được quan tâm trong các lĩnh vực như kiểm soát đường huyết và quản lý cân nặng, tuy nhiên các ứng dụng này không phải chỉ định y khoa ban đầu.
Keto có thực sự phù hợp để giảm cân lâu dài không?
Trong thực hành hiện nay, nhiều người áp dụng Keto với mục tiêu giảm cân nhanh. Một số lợi ích ngắn hạn có thể ghi nhận bao gồm:
● Giảm cảm giác đói do tăng tiêu thụ chất béo và protein.
● Giảm cân nhanh giai đoạn đầu, một phần do mất nước và glycogen.
Tuy nhiên, các tài liệu khoa học cũng cảnh báo những nguy cơ tiềm ẩn khi áp dụng kéo dài mà không theo dõi y tế, như:
● Tăng cholesterol LDL ở một số đối tượng [4].
● Táo bón, thiếu vi chất.
● Mất cân bằng điện giải.
Do đó, Keto không nên được xem là chế độ ăn phổ quát cho mọi đối tượng, đặc biệt khi sử dụng dài hạn.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: TS.BS KIỀU THƠ
“Keto là một công cụ y học có giá trị trong chỉ định phù hợp, nhưng khi dùng sai đối tượng hoặc kéo dài không kiểm soát, lợi ích có thể không vượt trội so với nguy cơ.”
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ
● Giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM.
● Bác sĩ Tai Mũi Họng - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định.
● Sáng lập Trung tâm Thẩm mỹ Sản phụ khoa Miracle.
● Xác thực chuyên gia (ORCID): https://orcid.org/0000-0001-5104-9347
(Ảnh tác giả đặt tại đây khi dàn trang Word)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Wilder RM. (1921). The effects of ketonemia on the course of epilepsy. Mayo Clinic Proceedings.
Neal EG, et al. (2008). The ketogenic diet for the treatment of childhood epilepsy. The Lancet Neurology.
Kossoff EH, et al. (2018). Optimal clinical management of children receiving the ketogenic diet. Epilepsia.
Harvard T.H. Chan School of Public Health. (2023). The ketogenic diet: A closer look.
