Tác giả: Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ | Cập nhật lần cuối: 02/02/2026
(Xem hồ sơ khoa học ORCID của tác giả tại cuối bài)
MỤC LỤC
Sốc nhiệt ở trẻ em là gì?
Vì sao trẻ em dễ bị sốc nhiệt hơn người lớn?
Dấu hiệu cảnh báo sớm sốc nhiệt ở trẻ là gì?
Phụ huynh cần làm gì khi nghi ngờ trẻ bị sốc nhiệt?
Làm thế nào để phòng ngừa sốc nhiệt cho trẻ trong mùa hè?
Lời khuyên từ chuyên gia
Tài liệu tham khảo
Sốc nhiệt ở trẻ em là tình trạng thân nhiệt tăng cao đột ngột, vượt quá khả năng điều hòa của cơ thể, có thể gây tổn thương đa cơ quan và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, đây là nguy cơ sức khỏe mà gia đình tuyệt đối không nên chủ quan.
● Sốc nhiệt là cấp cứu y khoa, không đơn thuần là say nắng thông thường.
● Trẻ nhỏ có nguy cơ cao do hệ điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện.
● Phát hiện sớm và làm mát đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng.
● Phòng ngừa chủ động là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất trong mùa hè.
Sốc nhiệt ở trẻ em là gì?
Sốc nhiệt là tình trạng rối loạn điều hòa thân nhiệt nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc kéo dài với môi trường nhiệt độ cao hoặc hoạt động gắng sức trong điều kiện nóng bức. Khi đó, thân nhiệt có thể tăng trên 40 độ C, gây tổn thương não, tim, gan, thận và có thể dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp y tế kịp thời [1].
Vì sao trẻ em dễ bị sốc nhiệt hơn người lớn?
Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ, có nguy cơ cao hơn do:
● Hệ thần kinh điều hòa nhiệt chưa phát triển hoàn chỉnh.
● Diện tích bề mặt cơ thể lớn so với trọng lượng, dễ mất cân bằng nhiệt.
● Khả năng tự nhận biết và diễn đạt cảm giác nóng, khát còn hạn chế.
● Thường chơi đùa ngoài trời kéo dài mà không chủ động nghỉ ngơi hoặc uống nước.
Dấu hiệu cảnh báo sớm sốc nhiệt ở trẻ là gì?
Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các biểu hiện sau:
● Thân nhiệt tăng cao: thường trên 40 độ C khi đo bằng nhiệt kế.
● Da nóng, đỏ và khô: có thể không còn tiết mồ hôi dù thời tiết rất nóng.
● Mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn ý thức: trẻ lơ mơ, nói khó, mất định hướng.
● Thở nhanh, tim đập nhanh: phản ánh cơ thể đang chịu stress nhiệt nghiêm trọng.
● Ngất hoặc co giật: dấu hiệu nặng, cần cấp cứu ngay lập tức.
Phụ huynh cần làm gì khi nghi ngờ trẻ bị sốc nhiệt?
Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần xử trí khẩn trương theo các bước sau:
● Đưa trẻ ra khỏi môi trường nóng, vào nơi thoáng mát hoặc có điều hòa.
● Làm mát cơ thể đúng cách: dùng khăn mát hoặc nước mát lau vùng trán, cổ, nách, bẹn; tránh dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch [2].
● Bù nước thận trọng: nếu trẻ còn tỉnh, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát.
● Gọi cấp cứu y tế ngay nếu trẻ không cải thiện, có rối loạn ý thức, co giật hoặc ngất.
Làm thế nào để phòng ngừa sốc nhiệt cho trẻ trong mùa hè?
Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:
● Hạn chế hoạt động ngoài trời từ 10 - 16 giờ, khi nhiệt độ môi trường cao nhất.
● Trang phục thoáng mát, sáng màu, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt.
● Bổ sung đủ nước đều đặn, kể cả khi trẻ không cảm thấy khát.
● Che chắn khi ra nắng: đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng phù hợp.
● Theo dõi sát trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 4 tuổi và trẻ sơ sinh.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: TS.BS KIỀU THƠ
“Nhiều trường hợp sốc nhiệt ở trẻ bị nhầm lẫn với mệt thông thường hoặc say nắng nhẹ, dẫn đến chậm trễ xử trí. Khi thân nhiệt đã vượt ngưỡng an toàn, mỗi phút trì hoãn đều làm tăng nguy cơ tổn thương não. Phụ huynh nên ưu tiên làm mát sớm và đưa trẻ đến cơ sở y tế thay vì chờ theo dõi tại nhà.”
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ
● Giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM.
● Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định.
● Sáng lập Trung tâm Thẩm mỹ Sản Phụ khoa Miracle.
● Xác thực chuyên gia (ORCID): https://orcid.org/0000-0001-5104-9347
TÀI LIỆU THAM KHẢO (REFERENCES)
Bouchama A, Knochel JP. (2002). Heat stroke. New England Journal of Medicine, 346(25), 1978–1988.
World Health Organization (WHO). (2023). Heat and health: protecting children from extreme heat.
Bộ Y tế Việt Nam. (2022). Hướng dẫn phòng chống tác hại của nắng nóng đối với sức khỏe cộng đồng.
