MỤC LỤC
- Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là gì?
- Những dấu hiệu thường gặp của trào ngược dạ dày là gì?
- Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị trào ngược dạ dày?
- Cha mẹ có thể làm gùi để giảm trào ngược cho trẻ?
- Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
- Phương pháp điều trị chuẩn y khoa hiện nay là gì?
- Kết luận
- Tài liệu tham khảo
Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là tình trạng sữa hoặc thức ăn trào ngược từ dạ dày lên thực quản, thường biểu hiện bằng nôn trớ sau bú. Phần lớn trường hợp là sinh lý, lành tính, tự cải thiện theo thời gian và không cần điều trị đặc hiệu.
● Trào ngược dạ dày sinh lý gặp ở hơn một nửa trẻ sơ sinh trong năm đầu đời [1].
● Nguyên nhân chính là hệ tiêu hóa và cơ vòng thực quản chưa hoàn thiện.
● Đa số trẻ không cần dùng thuốc, chỉ cần điều chỉnh cách chăm sóc.
● Một số dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ đánh giá sớm để loại trừ bệnh lý.
1. Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là gì?
Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là hiện tượng sữa hoặc thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản, có thể đi ra ngoài miệng hoặc chỉ gây khó chịu trong cổ họng. Tình trạng này thường xuất hiện trong hoặc ngay sau khi bú và phổ biến nhất ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Theo các nghiên cứu dịch tễ, khoảng 50 - 70% trẻ sơ sinh có biểu hiện nôn trớ trong những tháng đầu đời [1].
2. Những dấu hiệu thường gặp của trào ngược dạ dày là gì?
Các biểu hiện lâm sàng có thể đa dạng, mức độ khác nhau giữa các trẻ:
● Nôn trớ sữa sau khi ăn, lượng ít hoặc nhiều.
● Nấc cụt, ho nhẹ trong hoặc sau khi bú.
● Quấy khóc, khó chịu sau ăn, đặc biệt khi nằm.
● Nuốt khan, ực sữa sau khi đã ợ hơi.
● Ngủ không yên, dễ tỉnh giấc.
● Tăng cân chậm trong một số trường hợp.
Một số trẻ có thể gặp trào ngược im lặng, không nôn trớ ra ngoài nhưng vẫn gây kích thích thực quản và khó chịu kéo dài.
3. Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị trào ngược dạ dày?
Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến đặc điểm sinh lý của trẻ sơ sinh:
● Cơ vòng thực quản dưới còn yếu, đóng chưa kín.
● Dung tích dạ dày nhỏ, dễ đầy sau bú.
● Trẻ thường nuốt nhiều không khí khi bú.
● Thời gian nằm nhiều, thay đổi tư thế đột ngột sau ăn.
Khi trẻ lớn dần, hệ tiêu hóa trưởng thành hơn, cơ vòng thực quản hoạt động hiệu quả hơn, tình trạng trào ngược sẽ tự giảm.
4. Cha mẹ có thể làm gì để giảm trào ngược cho trẻ?
Các biện pháp không dùng thuốc thường mang lại hiệu quả rõ rệt:
● Giữ trẻ ở tư thế thẳng 20 - 30 phút sau khi bú.
● Vỗ ợ hơi sau mỗi cữ bú hoặc giữa cữ.
● Chia nhỏ lượng bú, tăng số lần bú trong ngày.
● Đảm bảo tư thế bú đúng để hạn chế nuốt khí.
● Tránh đặt trẻ nằm ngay sau ăn.
Những biện pháp này được khuyến cáo trong các hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh của WHO và các hiệp hội nhi khoa [2].
5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
● Trẻ không tăng cân hoặc sụt cân.
● Nôn trớ kéo dài, ngày càng nặng.
● Nôn mạnh, nôn thành vòi, hoặc nôn dịch xanh, vàng, có máu.
● Có máu trong phân, bụng chướng, sốt.
● Trào ngược khởi phát sau 6 tháng tuổi hoặc kéo dài sau 12 tháng.
● Quấy khóc dữ dội, khó dỗ, ảnh hưởng sinh hoạt.
Những dấu hiệu này có thể gợi ý trào ngược dạ dày - thực quản bệnh lý (GERD) hoặc các bệnh lý khác cần được chẩn đoán chuyên sâu [3].
6. Phương pháp điều trị chuẩn y khoa hiện nay là gì?
Theo các khuyến cáo quốc tế, điều trị trào ngược ở trẻ sơ sinh tuân theo nguyên tắc từng bước [3], [4]:
● Ưu tiên điều chỉnh tư thế và cách cho bú.
● Có thể cân nhắc sữa làm đặc hoặc bột làm đặc sữa khi có chỉ định.
● Thuốc giảm tiết acid chỉ dùng trong trường hợp trào ngược bệnh lý, có biến chứng và phải được bác sĩ chỉ định.
● Phẫu thuật chỉ áp dụng cho các trường hợp rất hiếm, không đáp ứng với điều trị nội khoa.
Kết luận
Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường. Việc hiểu đúng bản chất, theo dõi sự phát triển tổng thể và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp cha mẹ chăm sóc trẻ một cách khoa học, an toàn và việc lạm dụng thuốc khi chưa có chỉ định rõ ràng là điều cần tránh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Vandenplas Y, et al. (2018). Pediatric Gastroesophageal Reflux Clinical Practice Guidelines. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition.
- World Health Organization (WHO). (2023). Infant and young child feeding guidelines.
- Rosen R, et al. (2018). NASPGHAN–ESPGHAN Guidelines for GERD in infants. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition.
- Bộ Y tế Việt Nam. (2022). Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi trẻ sơ sinh.
