Tác giả: Ts.Bs Kiều Thơ | Cập nhật lần cuối: 03-08-2026
(Xem hồ sơ khoa học ORCID của tác giả tại cuối bài)
MỤC LỤC
- Laser là gì?
- Laser hoạt động theo nguyên lý nào?
- Laser khác gì với ánh sáng thông thường?
- Vì sao có nhiều loại laser khác nhau?
- Góc nhìn chuyên gia từ TS.BS Kiều Thơ
- Thông tin tác giả
- Tài liệu tham khảo
Laser là viết tắt của cụm từ Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, nghĩa là "khuếch đại ánh sáng bằng phát xạ kích thích". Đây là công nghệ tạo ra chùm ánh sáng có năng lượng cao, bước sóng xác định và khả năng tập trung chính xác vào mô đích. Nhờ những đặc tính vật lý riêng biệt, laser đã trở thành nền tảng của nhiều kỹ thuật hiện đại trong y học và thẩm mỹ.[1]
ĐIỂM TIN CHÍNH
• Laser là chùm ánh sáng có bước sóng xác định, cường độ cao và khả năng hội tụ chính xác, được ứng dụng rộng rãi trong y học và thẩm mỹ.[1],[2]
• Khác với ánh sáng thông thường, laser có tính đơn sắc, tính định hướng cao và các tia sáng truyền song song, giúp tác động chọn lọc lên mô đích.
• Tùy theo bước sóng, mỗi loại laser sẽ hấp thu bởi những mô khác nhau như melanin, hemoglobin hoặc nước trong mô.
• Hiểu đúng nguyên lý hoạt động của laser giúp lựa chọn công nghệ phù hợp cho từng mục tiêu điều trị và hạn chế các tác dụng không mong muốn.
Laser là gì?
Laser không phải là một loại tia hay bức xạ đặc biệt, mà là một dạng ánh sáng được tạo ra theo cơ chế phát xạ kích thích.
Trong thiết bị laser, các photon được khuếch đại và phát ra theo cùng một hướng, cùng bước sóng và cùng pha, tạo nên chùm ánh sáng có độ chính xác rất cao.
Chính đặc điểm này giúp laser có khả năng:
• Tập trung năng lượng vào vùng rất nhỏ.
• Tác động chọn lọc lên mô mục tiêu.
• Hạn chế ảnh hưởng đến các mô xung quanh khi sử dụng đúng thông số.
Ngày nay, laser được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như nhãn khoa, ngoại khoa, da liễu, ung bướu, nha khoa và y học thẩm mỹ.[2]
Laser hoạt động theo nguyên lý nào?
Nguyên lý cơ bản của laser dựa trên hiện tượng phát xạ kích thích được Albert Einstein mô tả từ năm 1917.[3]
Khi môi trường hoạt chất trong máy laser được cung cấp năng lượng, các nguyên tử chuyển sang trạng thái kích thích. Khi trở về trạng thái ổn định, chúng giải phóng photon có cùng đặc tính với photon ban đầu, tạo nên quá trình khuếch đại ánh sáng.
Sau nhiều lần phản xạ trong buồng cộng hưởng, chùm laser được phát ra với:
• Bước sóng xác định.
• Năng lượng ổn định.
• Độ hội tụ cao.
• Khả năng định hướng chính xác.
Những đặc tính này giúp laser tác động chọn lọc lên mô sinh học theo nguyên lý quang nhiệt chọn lọc (Selective Photothermolysis), nền tảng của hầu hết các ứng dụng laser hiện đại trong y học.[4]
Laser khác gì với ánh sáng thông thường?
Ánh sáng từ mặt trời hoặc bóng đèn chứa nhiều bước sóng khác nhau và lan tỏa theo nhiều hướng.
Trong khi đó, laser có ba đặc điểm nổi bật:
• Đơn sắc: Chỉ gồm một bước sóng hoặc dải bước sóng rất hẹp.
• Đồng pha: Các sóng ánh sáng dao động đồng bộ với nhau.
• Định hướng cao: Các tia sáng gần như truyền song song, ít phân tán.
Nhờ đó, laser có thể truyền năng lượng đến đúng mô đích với độ chính xác cao hơn nhiều so với ánh sáng thông thường.
Vì sao có nhiều loại laser khác nhau?
Không tồn tại một loại laser phù hợp cho mọi mục đích điều trị.
Mỗi thiết bị laser được thiết kế với bước sóng riêng nhằm tác động lên một chất hấp thu sinh học (chromophore) khác nhau.
Các chất hấp thu phổ biến gồm:
• Melanin: Có trong sắc tố da và nang lông.
• Hemoglobin: Có trong mạch máu.
• Nước: Chiếm phần lớn cấu trúc của mô mềm.
Sự khác biệt về bước sóng quyết định độ sâu tác động, loại mô được hấp thu và chỉ định lâm sàng của từng hệ thống laser. Đây cũng là lý do bác sĩ cần lựa chọn đúng loại laser cho từng tình trạng cụ thể thay vì sử dụng một thiết bị cho tất cả mục tiêu điều trị.[4],[5]
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: TS.BS KIỀU THƠ
Nhiều người thường gọi chung mọi thiết bị phát ánh sáng là "laser". Trên thực tế, laser là một nền tảng công nghệ rất rộng, trong đó mỗi bước sóng được thiết kế để tác động lên một mục tiêu sinh học khác nhau. Việc hiểu đúng nguyên lý của laser giúp lựa chọn phương pháp điều trị dựa trên cơ sở khoa học, đồng thời tối ưu hiệu quả và giảm nguy cơ tác động không mong muốn lên các mô lành.
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ
• Giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM.
• Bác sĩ Tai Mũi Họng – Bệnh viện Nhân Dân Gia Định.
• Sáng lập Trung tâm Thẩm mỹ Sản phụ khoa Miracle.
• Xác thực chuyên gia (ORCID): https://orcid.org/0000-0001-5104-9347
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Goldman MP, Dover JS. Laser and Energy Devices for the Skin. 3rd Edition. Elsevier. 2018.
- Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: Precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220(4596):524-527.
- Einstein A. Zur Quantentheorie der Strahlung. Physikalische Zeitschrift. 1917.
- Bolognia JL, Schaffer JV, Cerroni L. Dermatology. 4th Edition. Elsevier. 2018.
- American Society for Laser Medicine and Surgery (ASLMS). Fundamentals of Laser Physics and Laser-Tissue Interaction.
