Tác giả: Ts.Bs Kiều Thơ | Cập nhật lần cuối: 09/02/2026
(Xem hồ sơ khoa học ORCID của tác giả tại cuối bài)
MỤC LỤC
Thuốc giảm cân có thực sự hiệu quả không?
Ai nên sử dụng thuốc giảm cân?
Orlistat và Liraglutide 3.0 mg hoạt động như thế nào?
Khi dùng thuốc giảm cân cần lưu ý những gì?
Kết luận từ chuyên gia
Tài liệu tham khảo
Trong điều trị béo phì, thuốc giảm cân có thể giúp giảm 5 - 15% trọng lượng cơ thể nếu dùng đúng chỉ định và kết hợp thay đổi lối sống. Tuy nhiên, thuốc không thay thế chế độ ăn và vận động.
● Thuốc giảm cân được Bộ Y Tế và FDA phê duyệt hiện nay gồm Orlistat và Liraglutide 3.0 mg.
● Hiệu quả trung bình: giảm khoảng 3–5% cân nặng (Orlistat) và 8 - 10% (Liraglutide) sau 1 năm [1],[2].
● Thuốc chỉ định cho béo phì hoặc thừa cân có bệnh lý đi kèm, sau khi thay đổi lối sống chưa đạt mục tiêu.
● Cần theo dõi y tế định kỳ; nếu không giảm từ 5% cân nặng trở lên sau 3 - 6 tháng, nên đánh giá lại phác đồ.
● Ngừng thuốc có thể dẫn đến tăng cân trở lại nếu không duy trì lối sống lành mạnh.
Thuốc giảm cân có thực sự hiệu quả không?
Thuốc giảm cân có thể mang lại hiệu quả lâm sàng có ý nghĩa khi sử dụng đúng chỉ định. Theo các nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng, Orlistat giúp giảm trung bình khoảng 3 - 5% trọng lượng cơ thể sau 1 năm [1]. Liraglutide 3.0 mg giúp giảm khoảng 8% hoặc hơn khi sử dụng đủ liều và đủ thời gian [2].
Mức giảm 5 - 10% cân nặng đã được chứng minh giúp cải thiện huyết áp, đường huyết và nguy cơ tim mạch liên quan béo phì [1]. Tuy nhiên, đáp ứng điều trị khác nhau tùy cơ địa và mức độ tuân thủ.
Ai nên sử dụng thuốc giảm cân?
Theo hướng dẫn của Bộ Y Tế và các khuyến cáo quốc tế, thuốc giảm cân được cân nhắc khi:
● BMI ≥ 25 kèm bệnh lý chuyển hóa (đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu).
● BMI ≥ 30 dù chưa có bệnh đi kèm.
● Đã thay đổi chế độ ăn và tập luyện tối thiểu 3 tháng nhưng không giảm từ 5% cân nặng trở lên.
Trước khi chỉ định thuốc, cần:
● Đánh giá bệnh lý nền và chống chỉ định.
● Tư vấn rõ lợi ích - nguy cơ.
● Xác định mục tiêu giảm cân thực tế và an toàn.
Orlistat và Liraglutide 3.0 mg hoạt động như thế nào?
Orlistat - Thuốc ức chế hấp thu chất béo
Cơ chế: Ức chế men lipase tụy, làm giảm khoảng 30% hấp thu chất béo từ thức ăn [1].
Hiệu quả: Giảm trung bình 3 - 5% trọng lượng sau 12 tháng.
Tác dụng phụ thường gặp:
● Đi ngoài phân mỡ
● Đầy bụng, chướng hơi
● Giảm hấp thu vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) - cần bổ sung khi cần thiết
Liraglutide 3.0 mg - Thuốc tương tự hormone GLP-1
Cơ chế: Bắt chước hormone GLP-1, giúp:
● Tăng cảm giác no
● Giảm cảm giác đói
● Làm chậm rỗng dạ dày
● Cải thiện kiểm soát đường huyết
Hiệu quả: Nghiên cứu cho thấy giảm khoảng 8% trọng lượng cơ thể sau 56 tuần [2].
Tác dụng phụ thường gặp:
● Buồn nôn
● Nôn
● Tiêu chảy
● Hiếm gặp: viêm tụy
Tất cả thuốc giảm cân đều chống chỉ định ở phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
Khi dùng thuốc giảm cân cần lưu ý những gì?
Thuốc giảm cân có phải giải pháp độc lập không?
Không. Thuốc phải kết hợp:
● Chế độ ăn kiểm soát năng lượng
● Hoạt động thể chất đều đặn
● Điều chỉnh hành vi ăn uống
Các hướng dẫn điều trị béo phì đều nhấn mạnh chiến lược quản lý cân nặng toàn diện [1].
Có cần theo dõi định kỳ không?
Có. Cần tái khám mỗi 3 tháng để:
● Đánh giá mức giảm cân
● Theo dõi huyết áp, nhịp tim
● Làm xét nghiệm cần thiết
Nếu sau 3 - 6 tháng không giảm từ 5% trọng lượng trở lên, nên cân nhắc ngừng hoặc thay đổi thuốc.
Nguy cơ tăng cân trở lại sau khi ngừng thuốc là gì?
Các nghiên cứu theo dõi cho thấy khi ngừng thuốc nhóm GLP-1, cân nặng có thể tăng trở lại đáng kể trong vòng 1 năm [2]. Điều này cho thấy điều trị béo phì có tính chất mạn tính, tương tự các bệnh chuyển hóa khác.
Chi phí điều trị có phải là rào cản?
Thuốc giảm cân, đặc biệt nhóm GLP-1, có chi phí tương đối cao và chưa phải lúc nào cũng được bảo hiểm chi trả. Việc điều trị dài hạn cần được cân nhắc giữa lợi ích, nguy cơ và khả năng tài chính.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA - TS.BS KIỀU THƠ
“Thuốc giảm cân có thể là một công cụ hữu ích trong điều trị béo phì khi được chỉ định đúng đối tượng và theo dõi chặt chẽ. Tuy nhiên, để đạt được kết quả bền vững vẫn phụ thuộc vào thay đổi hành vi lâu dài.”
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Tiến sĩ, Bác sĩ Kiều Thơ
● Giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM
● Bác sĩ Tai Mũi Họng - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định
● Sáng lập Trung tâm Thẩm mỹ Sản phụ khoa Miracle
● Xác thực chuyên gia (ORCID): https://orcid.org/0000-0001-5104-9347
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Bộ Y Tế. (2022). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì. Bộ Y tế Việt Nam.
O'Neill ES, et al. (2024). Injectable Weight Loss Medications in Plastic Surgery: What We Know, Perioperative Considerations, and Recommendations for the Future. Plastic and Reconstructive Surgery Global Open, 12(1): e5516.
