MỤC LỤC
Có nên dùng thực phẩm chức năng khi giảm cân không?
Vì sao không có thực phẩm chức năng nào thực sự “giảm cân”?
Khi nào có thể cần bổ sung vi chất trong quá trình giảm cân?
Những yếu tố thật sự quyết định thành công khi giảm cân
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Có nên dùng thực phẩm chức năng khi giảm cân không? Dựa trên bằng chứng khoa học hiện nay, đa số người giảm cân thành công không cần sử dụng thực phẩm chức năng, mà đạt kết quả nhờ kiểm soát năng lượng nạp vào, tăng vận động và duy trì lối sống lành mạnh.
● Chưa có thực phẩm chức năng nào được khuyến nghị chính thức cho giảm cân dựa trên bằng chứng mạnh.
● Vitamin, khoáng chất chỉ nên bổ sung khi có thiếu hụt được xác định.
● Whey protein, chất xơ có thể hỗ trợ dinh dưỡng nhưng không phải yếu tố quyết định giảm cân.
● Giảm cân bền vững phụ thuộc vào calo nạp - calo tiêu hao và hành vi sống lâu dài.
1. Có nên dùng thực phẩm chức năng khi giảm cân không?
Câu trả lời từ y học dựa trên bằng chứng là không bắt buộc. Phần lớn các trường hợp giảm cân hiệu quả và bền vững đều đạt được nhờ điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường hoạt động thể chất, không cần đến các sản phẩm hỗ trợ giảm cân không kê đơn.
2. Vì sao không có thực phẩm chức năng nào thực sự “giảm cân”?
Nhiều sản phẩm trên thị trường được quảng cáo là thuốc giảm cân, trà thảo mộc hay viên “đốt mỡ”, tuy nhiên:
● Đa số thiếu bằng chứng lâm sàng chất lượng cao.
● Hiệu quả nếu có thường rất nhỏ, không có ý nghĩa lâm sàng.
● Một số sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ gây tác dụng phụ tim mạch, gan hoặc rối loạn tiêu hóa.
Một phân tích hệ thống công bố trên tạp chí Obesity năm 2021, tổng hợp 315 thử nghiệm lâm sàng, cho thấy không có đủ chứng cứ để khuyến nghị bất kỳ thực phẩm chức năng nào cho giảm cân ở người trưởng thành [1]. Do đó, việc kỳ vọng các viên uống hay trà thảo mộc có thể giúp giảm mỡ nhanh là không phù hợp với thực hành y khoa hiện đại.
3. Khi nào có thể cần bổ sung vi chất trong quá trình giảm cân?
Trong một số trường hợp, việc ăn kiêng kéo dài hoặc chế độ ăn không cân đối có thể dẫn đến thiếu hụt vi chất. Khi đó, bổ sung vitamin hoặc khoáng chất nhằm mục tiêu bảo vệ sức khỏe, không phải để giảm cân trực tiếp.
Các tình huống có thể cân nhắc bổ sung gồm:
● Thiếu vitamin D, canxi: ảnh hưởng đến xương và cơ.
● Thiếu sắt: gây mệt mỏi, giảm khả năng vận động.
● Khẩu phần protein thấp: có thể cân nhắc whey protein để đủ đạm.
● Chế độ ăn thiếu chất xơ: chất xơ hòa tan có thể giúp tăng cảm giác no.
Việc bổ sung này cần được cá nhân hóa và có tư vấn y khoa, tránh sử dụng tràn lan hoặc với mục tiêu giảm cân sai lệch [2].
4. Những yếu tố thật sự quyết định thành công khi giảm cân
Các yếu tố có bằng chứng mạnh mẽ nhất giúp giảm cân bền vững bao gồm:
● Kiểm soát calo nạp vào - calo tiêu hao.
● Ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến.
● Duy trì vận động thể chất đều đặn.
● Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng.
● Theo dõi hành vi ăn uống và điều chỉnh lâu dài.
Đầu tư vào thực phẩm lành mạnh, kỹ năng nấu ăn, môi trường sống và hướng dẫn vận động mang lại lợi ích thực tế hơn nhiều so với chi phí dành cho các sản phẩm giảm cân không có chứng cứ [3].
Kết luận
Không ít người đặt niềm tin quá lớn vào thực phẩm chức năng khi giảm cân. Thực tế, thứ cần bổ sung nhiều nhất không nằm trong viên uống, mà là kiến thức dinh dưỡng đúng, thói quen sinh hoạt hợp lý và sự kiên trì. Thực phẩm chức năng chỉ nên đóng vai trò phụ trợ khi thật sự cần thiết và có chỉ định y khoa rõ ràng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Pillitteri J.L., et al. (2021). Dietary supplements for weight loss: A systematic review. Obesity.
World Health Organization. (2023). Healthy diet and micronutrient supplementation. WHO.
Hall K.D., et al. (2016). Energy balance and its components: implications for body weight regulation. American Journal of Clinical Nutrition.
