MỤC LỤC
Nghiến răng là gì?
Nguyên nhân nào gây ra nghiến răng?
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp của nghiến răng
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Nghiến răng là hành động siết chặt hoặc cọ xát hai hàm răng một cách vô thức, thường xảy ra khi ngủ và có thể gây tổn thương răng, đau cơ hàm và rối loạn khớp thái dương - hàm. Việc nhận biết sớm giúp hạn chế biến chứng lâu dài.
● Nghiến răng có thể xảy ra cả khi thức và khi ngủ, trong đó nghiến răng ban đêm thường khó nhận biết.
● Nguyên nhân liên quan đến stress, yếu tố thần kinh, thuốc và một số bệnh lý toàn thân.
● Dấu hiệu thường gặp gồm mòn răng, đau hàm, đau đầu và rối loạn khớp thái dương - hàm.
● Phát hiện sớm giúp giảm nguy cơ tổn thương răng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Nghiến răng là gì?
Nghiến răng (bruxism) là hành động siết chặt hoặc cọ xát hai hàm răng với nhau một cách không chủ ý. Tình trạng này có thể xảy ra khi thức hoặc khi ngủ. Nghiến răng khi thức thường liên quan đến căng thẳng, lo âu hoặc thói quen tập trung cao độ. Trong khi đó, nghiến răng khi ngủ được xem là một dạng rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ, có liên quan đến hoạt động bất thường của hệ thần kinh trung ương [1].
Về mặt cơ chế, nghiến răng được chia thành nghiến răng nguyên phát (không liên quan bệnh lý nền) và nghiến răng thứ phát, xuất hiện do bệnh thần kinh, rối loạn giấc ngủ hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Nguyên nhân nào gây ra nghiến răng?
Nghiến răng là kết quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố tâm lý và sinh lý, trong đó phổ biến nhất gồm:
● Căng thẳng và lo âu, yếu tố thường gặp nhất, đặc biệt trong nghiến răng ban đêm.
● Tập trung quá mức, khiến cơ hàm vô thức siết chặt khi làm việc hoặc suy nghĩ căng thẳng.
● Sử dụng chất kích thích như caffeine, rượu, thuốc lá hoặc các chất gây nghiện, làm tăng hoạt động cơ hàm.
● Tác dụng phụ của thuốc, đặc biệt là một số thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI [2].
● Yếu tố di truyền, khi trong gia đình có người từng nghiến răng.
● Bệnh lý liên quan, bao gồm Parkinson, động kinh, sa sút trí tuệ, ngưng thở khi ngủ, trào ngược dạ dày - thực quản (GERD), ADHD hoặc rối loạn giấc ngủ kèm ác mộng [3].
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp của nghiến răng
Do nghiến răng thường xảy ra khi ngủ, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Các dấu hiệu thường gặp gồm:
● Răng bị mòn, sứt mẻ, nứt hoặc lung lay.
● Men răng mòn, răng trở nên nhạy cảm khi ăn nóng, lạnh hoặc chua.
● Đau răng âm ỉ không rõ nguyên nhân.
● Cơ hàm căng, mỏi hoặc đau khi thức dậy.
● Khó há miệng hoặc cảm giác cứng hàm vào buổi sáng.
● Đau vùng hàm, mặt, cổ hoặc thái dương.
● Đau đầu âm ỉ, đặc biệt ở vùng thái dương.
● Cảm giác đau tai nhưng không phát hiện bệnh lý tai mũi họng.
● Thói quen cắn hoặc nhai mặt trong má.
● Tiếng lục cục, “lách cách” khi há miệng, gợi ý rối loạn khớp thái dương - hàm (TMJ) [4].
Kết luận
Nghiến răng là thói quen phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe răng miệng và khớp hàm nếu kéo dài. Hiểu rõ bản chất, nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết giúp chủ động thăm khám sớm, từ đó bảo vệ răng, giảm đau và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Lobbezoo F, et al. Bruxism defined and graded: an international consensus. Journal of Oral Rehabilitation. 2013.
Winocur E, et al. SSRI-induced bruxism: a systematic review. Journal of Oral Rehabilitation. 2016.
Manfredini D, et al. Sleep bruxism and its relationship with sleep disorders. Sleep Medicine Reviews. 2015.
American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders. AASM; 2014.
