MỤC LỤC
Ngáy ngủ là gì và vì sao không nên xem nhẹ?
Nguyên nhân nào gây ra tình trạng ngáy ngủ?
Những biện pháp cải thiện ngáy ngủ tại nhà
Khi nào ngáy ngủ cần được thăm khám y khoa?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Ngáy ngủ là hiện tượng phát ra âm thanh khi thở trong lúc ngủ do đường thở bị hẹp hoặc tắc nghẽn một phần. Đây có thể chỉ là rối loạn sinh lý thoáng qua, nhưng trong nhiều trường hợp, ngáy ngủ là dấu hiệu cảnh báo sớm của các rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, đặc biệt là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
● Ngáy ngủ phổ biến hơn ở nam giới, người thừa cân và có xu hướng tăng theo tuổi.
● Nguyên nhân thường liên quan đến tắc nghẽn mũi họng, giảm trương lực cơ hoặc bất thường cấu trúc đường thở.
● Ngáy kéo dài có thể là biểu hiện của hội chứng ngưng thở khi ngủ.
● Ngáy kèm mệt mỏi ban ngày cần được đánh giá y khoa sớm.
Ngáy ngủ là gì và vì sao không nên xem nhẹ?
Ngáy ngủ xảy ra khi luồng không khí đi qua mũi và họng bị cản trở, làm rung các mô mềm và tạo ra âm thanh đặc trưng. Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở nam giới và người thừa cân. Theo các nghiên cứu dịch tễ học, mức độ và tần suất ngáy có xu hướng tăng dần theo tuổi [1]. Đáng lưu ý, ngáy ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn – một rối loạn liên quan đến nguy cơ tim mạch và chuyển hóa.
Nguyên nhân nào gây ra tình trạng ngáy ngủ?
Ngáy ngủ xuất hiện khi đường thở trên bị hẹp hoặc xẹp trong lúc ngủ, thường do một hoặc nhiều yếu tố sau:
● Nghẹt mũi mạn tính do viêm mũi dị ứng, viêm xoang, polyp mũi hoặc lệch vách ngăn.
● Giảm trương lực cơ cổ họng và lưỡi, khiến các cấu trúc này sụp vào đường thở khi ngủ sâu.
● Mô họng dày hoặc phì đại, thường gặp ở người thừa cân; ở trẻ em có thể do amidan hoặc VA lớn.
● Vòm miệng mềm dài hoặc lưỡi gà to dễ rung khi hô hấp.
● Sử dụng rượu bia, thuốc an thần hoặc các chất gây ức chế thần kinh trước khi ngủ.
● Tư thế ngủ nằm ngửa hoặc dùng gối không phù hợp làm hẹp đường thở.
● Thiếu ngủ kéo dài khiến cơ hầu họng mệt mỏi và dễ xẹp hơn [2].
Những biện pháp cải thiện ngáy ngủ tại nhà
Với các trường hợp ngáy nhẹ, không liên quan bệnh lý nghiêm trọng, có thể cải thiện bằng các biện pháp sau:
● Tập thói quen ngủ nghiêng, hạn chế nằm ngửa khi ngủ.
● Nâng nhẹ đầu giường để giảm xẹp đường thở.
● Sử dụng miếng dán mũi hỗ trợ mở rộng lỗ mũi.
● Duy trì giờ ngủ - thức cố định mỗi ngày.
● Kiểm soát cân nặng và duy trì lối sống vận động hợp lý.
● Hạn chế rượu bia, tránh dùng thuốc an thần trước khi ngủ.
● Áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn để cải thiện chất lượng giấc ngủ [3].
Khi nào ngáy ngủ cần được thăm khám y khoa?
Cần chủ động gặp bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
● Ngáy to, kéo dài và xảy ra hầu như mỗi đêm.
● Có những khoảng ngừng thở, thở hổn hển hoặc sặc khi ngủ.
● Buồn ngủ quá mức vào ban ngày, giảm tập trung và hiệu suất làm việc.
● Thức dậy với cảm giác đau đầu, khô miệng hoặc mệt mỏi kéo dài.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định khảo sát giấc ngủ (polysomnography) để xác định chẩn đoán và lựa chọn phương án điều trị phù hợp [4].
Kết luận
Ngáy ngủ là hiện tượng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ. Việc nhận diện sớm và can thiệp từ các yếu tố đơn giản như cân nặng, tư thế ngủ và bệnh lý mũi họng giúp cải thiện giấc ngủ chất lượng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Young T, et al. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. New England Journal of Medicine. 1993.
Jordan AS, McSharry DG, Malhotra A. Adult obstructive sleep apnoea. The Lancet. 2014.
World Health Organization. Sleep and health. WHO Technical Report; 2019.
Epstein LJ, et al. Clinical guideline for the evaluation, management and long-term care of obstructive sleep apnea. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2009.
