MỤC LỤC
Ngáy ngủ là gì và vì sao không nên xem nhẹ?
Nguyên nhân nào gây ra tình trạng ngáy khi ngủ?
Có thể cải thiện ngáy ngủ tại nhà bằng cách nào?
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Ngáy ngủ là hiện tượng rung các mô mềm đường hô hấp khi không khí đi qua bị cản trở trong lúc ngủ, có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm nhiều rối loạn sức khỏe. Không chỉ gây phiền toái, ngáy ngủ kéo dài còn liên quan đến rối loạn giấc ngủ và bệnh lý tim mạch.
● Ngáy ngủ xảy ra do đường thở bị hẹp hoặc tắc nghẽn một phần khi ngủ.
● Khoảng 25% người trưởng thành ngáy thường xuyên, nguy cơ cao hơn ở nam giới và người thừa cân [1].
● Ngáy kéo dài có thể liên quan đến hội chứng ngưng thở khi ngủ.
● Thay đổi lối sống và tư thế ngủ giúp cải thiện ngáy trong nhiều trường hợp nhẹ.
Ngáy ngủ là gì và vì sao không nên xem nhẹ?
Ngáy ngủ là âm thanh phát ra khi luồng không khí đi qua đường thở bị hẹp, làm rung các mô mềm như lưỡi gà, khẩu cái mềm hoặc thành họng. Theo thống kê dịch tễ học, khoảng 45% người trưởng thành thỉnh thoảng ngáy và gần 25% ngáy thường xuyên [1]. Dù phổ biến, ngáy ngủ không đơn thuần là hiện tượng sinh lý vô hại mà có thể phản ánh tình trạng tắc nghẽn đường thở mạn tính hoặc rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn.
Nguyên nhân nào gây ra tình trạng ngáy khi ngủ?
Ngáy xuất hiện khi luồng khí lưu thông bị cản trở bởi một hoặc nhiều yếu tố sau:
● Tư thế ngủ nằm ngửa làm lưỡi và khẩu cái mềm sụp ra sau.
● Thừa cân hoặc béo phì, đặc biệt tích mỡ vùng cổ gây hẹp đường thở.
● Uống rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần trước khi ngủ khiến cơ họng giãn quá mức.
● Tắc nghẽn mũi do viêm mũi dị ứng, cảm cúm hoặc viêm xoang.
● Bất thường cấu trúc giải phẫu như lệch vách ngăn mũi, amidan phì đại, lưỡi lớn.
● Thiếu ngủ kéo dài làm giảm trương lực cơ vùng hầu họng [2].
Có thể cải thiện ngáy ngủ tại nhà bằng cách nào?
Trong các trường hợp ngáy nhẹ đến trung bình, một số biện pháp sau có thể giúp cải thiện đáng kể:
● Thay đổi tư thế ngủ sang nằm nghiêng để giảm xẹp đường thở.
● Giảm cân hợp lý nếu có thừa cân, giúp giảm áp lực lên khí quản.
● Hạn chế rượu bia và thuốc an thần ít nhất 4 - 5 giờ trước khi ngủ.
● Duy trì vệ sinh giấc ngủ tốt, ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi đêm.
● Làm thông mũi bằng nước muối sinh lý, tắm nước ấm hoặc dùng miếng dán mũi.
● Giữ môi trường ngủ sạch, giảm dị nguyên như mạt bụi và lông thú cưng.
● Uống đủ nước mỗi ngày để tránh dịch nhầy đặc quánh trong mũi họng [3].
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Cần thăm khám chuyên khoa khi ngáy đi kèm các dấu hiệu sau:
● Ngáy to, ngắt quãng kèm những cơn ngừng thở khi ngủ.
● Buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian.
● Đau đầu buổi sáng, giảm tập trung hoặc hay cáu gắt.
Những biểu hiện này có thể gợi ý hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, một rối loạn liên quan đến nguy cơ tim mạch và chuyển hóa [4]. Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định máy CPAP, điều chỉnh cấu trúc mũi họng hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu khác.
Kết luận
Ngáy ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe cần được quan tâm đúng mức. Khi ngáy kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường, thăm khám y khoa sớm là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Young T, et al. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. New England Journal of Medicine. 1993.
Jordan AS, McSharry DG, Malhotra A. Adult obstructive sleep apnoea. The Lancet. 2014.
World Health Organization. Sleep and health: Technical report. WHO; 2019.
Epstein LJ, et al. Clinical guideline for the evaluation, management and long-term care of obstructive sleep apnea. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2009.
