NHỮNG LẦM TƯỞNG VÀ SỰ THẬT VỀ GLUTEN

Gluten là một loại protein có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen — chính là yếu tố giúp bánh mì dẻo dai và vỏ bánh pizza có độ đàn hồi. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, gluten lại trở thành “kẻ bị đổ lỗi” trong nhiều chế độ ăn kiêng. Nhiều người tin rằng việc loại bỏ gluten đồng nghĩa với ăn uống lành mạnh hơn, nhưng thực tế không hẳn như vậy. Dưới đây là những lầm tưởng phổ biến nhất về gluten và sự thật khoa học đằng sau chúng.

1. Lầm tưởng: Cắt bỏ gluten có nghĩa là cắt bỏ carbohydrate
Sự thật: Không phải tất cả thực phẩm chứa carbohydrate đều chứa gluten. Gluten chỉ xuất hiện trong các loại ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen và một số loại liên quan như spenta hoặc farro. Các thực phẩm giàu carbohydrate khác như gạo, yến mạch, hạt diêm mạch, khoai tây, ngô, trái cây và sữa chua đều không chứa gluten. Vì vậy, việc ăn kiêng không gluten không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn carbohydrate khỏi chế độ ăn.

2. Lầm tưởng: Mọi người đều nên cắt giảm gluten
Sự thật: Chỉ những người mắc bệnh celiac mới cần loại bỏ hoàn toàn gluten. Đây là một rối loạn tự miễn dịch khiến gluten gây tổn thương niêm mạc ruột non, làm giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. Nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn đến thiếu máu, loãng xương, tiểu đường và nhiều vấn đề khác. Tuy nhiên, phần lớn mọi người có thể dung nạp gluten bình thường mà không gặp rủi ro nào cho sức khỏe.

3. Lầm tưởng: Sản phẩm không chứa gluten luôn tốt cho sức khỏe hơn
Sự thật: Không phải sản phẩm nào dán nhãn “không chứa gluten” cũng là lựa chọn lành mạnh. Một số loại thực phẩm như khoai tây chiên, soda hay bánh quy không chứa gluten thực chất vẫn giàu đường, chất béo và calo. Ngoài ra, bánh mì hoặc ngũ cốc không gluten thường ít chất xơ, sắt và axit folic hơn, vì chúng được làm từ bột gạo hoặc tinh bột thay thế. Chúng thường có giá cao hơn nhưng không nhất thiết mang lại lợi ích dinh dưỡng vượt trội.

4. Lầm tưởng: Ăn không gluten giúp giảm cân
Sự thật: Nhiều người giảm cân khi cắt bỏ bánh mì, mì ống hoặc bánh ngọt vì giảm lượng thực phẩm tiêu thụ, không phải do gluten. Ngược lại, các sản phẩm thay thế không gluten thường được thêm nhiều đường, chất béo và tinh bột để cải thiện hương vị và kết cấu, có thể khiến bạn tăng cân nếu ăn nhiều. Việc giảm cân lành mạnh cần dựa trên kiểm soát calo, tập luyện và chế độ ăn cân bằng chứ không phải chỉ dựa vào việc tránh gluten.

5. Lầm tưởng: Nghi ngờ mắc bệnh celiac thì nên tự cắt gluten trước khi đi khám
Sự thật: Không nên loại bỏ gluten trước khi làm xét nghiệm chẩn đoán bệnh celiac. Việc này có thể khiến kết quả xét nghiệm bị sai lệch và dẫn đến âm tính giả. Nếu bạn được chẩn đoán mắc bệnh, hãy kiểm tra kỹ nhãn thực phẩm, bao gồm các thành phần có thể chứa lúa mì, lúa mạch hoặc lúa mạch đen. Ngoài ra, nên chọn yến mạch được chứng nhận “không chứa gluten”, vì một số loại có thể bị nhiễm chéo trong quá trình chế biến.

Nếu bạn không mắc bệnh celiac nhưng vẫn thấy cơ thể phản ứng khi ăn gluten, có thể bạn bị nhạy cảm với gluten không do celiac. Dù tình trạng này không gây tổn thương đường ruột, nhưng có thể gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi hoặc “sương mù não”. Việc tạm ngừng gluten trong vài tuần và theo dõi triệu chứng có thể giúp xác định phản ứng của cơ thể bạn.